“I dashur President Trump, është për mua një kënaqësi e madhe t’ju takoj edhe një herë këtu në Pekin. Kjo shënon vizitën tuaj të parë në Kinë pas nëntë vitesh, dhe është me vend të theksohet se takimi ynë po tërheq vëmendjen e gjithë botës”, tha Xi Jinping duke hapur punimet e samitit me presidentin amerikan, rreth një tavoline drejtkëndore në Sallën e Madhe të Popullit. Takimi i parë zgjati dy orë e 15 minuta.

Përballë tij ishte ulur një pjesë e madhe e qeverisë amerikane: Trump, sekretari i Shtetit Marco Rubio në të majtë të tij (ai ishte në listën e zezë për të kaluarën e tij si senator me qëndrime të ashpra kundër Kinës, por autoritetet “mbyllën një sy” dhe e lejuan të hynte duke ndryshuar transliterimin e mbiemrit), ambasadori amerikan në Kinë David Perdue në të djathtë, si edhe Pete Hegseth (sekretari i parë i Mbrojtjes që viziton Kinën pas 8 vitesh dhe i pari që nga koha e Nixon-it që shoqëron presidentin amerikan në Republikën Popullore), sekretari i Thesarit Scott Bessent që ka planifikuar një pjesë të madhe të takimit, përfaqësuesi i Tregtisë Jamieson Greer dhe zëvendësshefi i stafit të Shtëpisë së Bardhë Stephen Miller.

Dy liderët u ulën në tavolinë pasi Xi priti Trump me një shtrëngim të gjatë duarsh në këmbët e shkallëve të ndërtesës madhështore; banda luajti himnin amerikan dhe më pas atë kinez, ndërsa të dy liderët inspektuan trupat dhe kaluan pranë një grupi fëmijësh që kërcenin duke valëvitur flamuj dhe lule. Disa herë, dy liderët shkëmbyen komente pa ndihmën e përkthyesve, krah për krah nën një podium të kuq dhe të artë, gjatë kësaj ceremonie mirëseardhjeje. Anëtarët e qeverisë amerikane, së bashku me drejtorët ekzekutivë të kompanive më të fuqishme amerikane në botë, prisnin më pas në këmbë mbi shkallët e ndërtesës madhështore.

Në fjalimin e tij brenda sallës, Xi tha se marrëdhënia mes SHBA-së dhe Kinës ndodhet “në një udhëkryq” përballë “turbullirave” globale dhe përmendi, siç ka bërë edhe më parë para takimeve me Biden, “Kurthin e Tukididit”: teoria gjeopolitike sipas së cilës, kur një fuqi në ngritje kërcënon të zëvendësojë një fuqi dominuese, probabiliteti i një konflikti të armatosur bëhet shumë i lartë.

Presidenti kinez shtoi se ka besuar gjithmonë se “interesat e përbashkëta mes Kinës dhe Shteteve të Bashkuara tejkalojnë mosmarrëveshjet” dhe se “një marrëdhënie e qëndrueshme” mes dy vendeve “u shërben të dy palëve” dhe gjithë botës, “ndërsa përballja i dëmton të dyja”:

“Bota ndodhet në një udhëkryq të ri. A mund ta kapërcejnë Kina dhe Shtetet e Bashkuara të ashtuquajturin Kurth të Tukididit dhe të krijojnë një paradigmë të re për marrëdhëniet mes fuqive të mëdha? A mund t’i bashkojmë forcat për të përballuar sfidat globale dhe për t’i dhënë më shumë stabilitet botës? A mund të promovojmë mirëqenien e dy popujve tanë — si edhe të ardhmen dhe fatin e njerëzimit — dhe të krijojmë së bashku një të ardhme më të ndritur për marrëdhëniet tona dypalëshe? Këto janë, pa dyshim, pyetje të historisë, pyetje të botës dhe pyetje për njerëzimin. Këto janë gjithashtu përgjigjet për epokën tonë: përgjigje që unë dhe ju, si liderë të kombeve të mëdha, duhet t’i shkruajmë së bashku”.

“Duhet të jemi partnerë, jo rivalë – përfundoi Xi –. Duhet të arrijmë sukses së bashku, të ndjekim një prosperitet të përbashkët dhe të përcaktojmë rrugën e duhur për ndërveprimin mes fuqive të mëdha në këtë epokë të re”, duke shprehur shpresën që “viti 2026 të bëhet një vit historik dhe vendimtar, i aftë të projektojë marrëdhëniet Kinë-SHBA drejt së ardhmes”.

Sipas agjencisë shtetërore Xinhua, gjatë takimit të mbyllur për mediat, Xi ishte edhe më i drejtpërdrejtë: ai paralajmëroi Trump se çështja e Tajvanit, të cilin Kina e pretendon si pjesë të territorit të saj, është çështja më e rëndësishme në marrëdhëniet mes dy vendeve dhe mund t’i çojë ato drejt konfliktit.

“Nëse menaxhohet mirë, të dy vendet mund të ruajnë stabilitetin. Nëse menaxhohet keq, të dy vendet do të shkojnë drejt përplasjes apo madje konfliktit, duke e vendosur të gjithë marrëdhënien SHBA-Kinë në një situatë jashtëzakonisht të rrezikshme”, tha lideri kinez, i cili synon një reduktim të shitjes së armëve amerikane për ishullin.

Këto komente çuan në reagimin e Tajvanit: një zëdhënës i qeverisë së ishullit tha se SHBA-të kanë riafirmuar vazhdimisht mbështetjen e tyre të fortë për Tajvanin dhe se ishulli është mirënjohës për këtë. Zëdhënësi shtoi se kërcënimi ushtarak kinez është burimi i vetëm i pasigurisë në Ngushticën e Tajvanit dhe në rajonin më të gjerë Indo-Paqësor.

Nuk është e qartë për momentin se çfarë i është përgjigjur Trump Xi-së gjatë takimit. Presidenti amerikan kishte alarmuar disa anëtarë të të dy partive në Kongres duke deklaruar ditët e fundit se do të diskutonte me presidentin kinez për shitjen e armëve Tajvanit.

Në fjalimin hapës, Trump u përgjigj se kjo vizitë është për të “një nder si pak të tjera që kam parë më parë” dhe tha se ishte veçanërisht i impresionuar nga fëmijët. “Fëmijët ishin të jashtëzakonshëm”. Ai iu drejtua Xi-së: “Je një lider i madh. Është nder të jem miku yt. Do të kemi një të ardhme fantastike së bashku. Ka nga ata që thonë se ky do të jetë samiti më i madh i të gjitha kohërave”.

Trump përmendi gjithashtu delegacionin e tij të biznesmenëve, duke shpjeguar se prania e tyre është një shenjë “respekti ndaj Kinës”: “Kemi sipërmarrësit më të mëdhenj, më të mirët në botë. Njerëz fantastikë dhe të gjithë janë me mua. Kërkuam 30 më të rëndësishmit në botë dhe secili prej tyre tha po”.

Trump ishte pritur mbrëmjen e mëparshme nga treqind të rinj të veshur me të bardha dhe blu të çelët që valëvitnin flamuj kinezë dhe amerikanë në sinkron të përsosur në aeroportin e Pekinit: “Mirë se vini, mirë se vini president – bërtisnin ata –. Mirë se vini me ngrohtësi”.

Ai u prit me shtrëngim duarsh nga zëvendëspresidenti Han Zheng, një figurë ceremoniale pa pushtet real – dhe disa ekspertë të intervistuar nga Neë York Times e interpretuan këtë si shenjë se do të jetë një vizitë me simbolikë të madhe, por me marrëveshje të kufizuara, e synuar për të fituar kohë nga ana e Kinës në konkurrencën me SHBA-të.

Kjo është vizita e parë e një presidenti amerikan në Kinë pas pothuajse 9 vitesh (Biden nuk shkoi, por u takua me Xi Jinping në Kaliforni); e fundit ishte ajo e vetë Trump në vitin 2017. Ky është takimi i tyre i shtatë ballë për ballë dhe ata kanë shkëmbyer letra ndër vite.

Dy liderët kanë interesa të ndryshme, por të dy kërkojnë më shumë stabilitet (fjala kyçe e këtij samiti) dhe i shohin investimet dhe tregtinë si kanalin më të mirë në afat të shkurtër, ndërkohë që njëkohësisht përpiqen të reduktojnë varësinë nga njëri-tjetri.

Sot Trump do t’i kërkojë Xi-së të “hapë” Kinën për bizneset amerikane, në praninë e më shumë se një duzine drejtorësh ekzekutivë të kompanive më të fuqishme në botë (BlackRock, Blackstone, Apple, Nvidia, Boeing, Meta, Cargill, Citigroup, GE Aerospace, Goldman Sachs, Micron Technology, Qualcomm, Illumina, Visa, Mastercard). Kjo do të jetë “kërkesa e tij shumë e parë”, siç e kishte paralajmëruar Trump në Truth.

Dy vendet janë në luftë tregtare (ndaj tarifave amerikane, Pekini është përgjigjur duke kufizuar eksportin e metaleve të rralla), por u arrit një armëpushim tetorin e kaluar kur Xi dhe Trump u takuan në Korenë e Jugut.

Në këtë samit dyditor në Pekin do të diskutohet edhe për blerje të mëtejshme të produkteve amerikane (aeroplanë Boeing, sojë) nga Pekini. Negociatorët amerikanë punuan deri natën vonë të mërkurën në Korenë e Jugut, ku Bessent u takua me zëvendëskryeministrin kinez He Lifeng, në prag të samitit të sotëm për të përcaktuar detajet e takimit mes liderëve.

Megjithatë, pritshmëritë janë të kufizuara; pritet një njoftim se Kina do të blejë më shumë avionë Boeing, energji dhe produkte bujqësore amerikane si soja, ndërsa SHBA-të do të krijojnë një “Bord Tregtie” për të mbikëqyrur angazhimet e marra.

Pak orë më parë erdhi lajmi se Pekini ka miratuar tashmë licenca eksporti për disa qindra kompani amerikane të mishit, të cilat tani do të mund të eksportojnë sërish në Kinë (licencat nuk ishin rinovuar që nga marsi 2025, pasi Trump kishte vendosur tarifa të reja ndaj Republikës Popullore).

I pranishëm ishte edhe djali i Trump, Eric, i cili menaxhon së bashku me vëllanë e tij Trump Organization, si dhe bashkëshortja e tij Lara. Financial Times shkruan se një kompani e lidhur me Eric Trump dhe familjen, Alt5 Sigma, po shqyrton mundësinë e një marrëveshjeje me një prodhues kinez çipash, Nano Labs, për të ndërtuar qendra të dhënash në Amerikë; por ligjvënësit amerikanë kanë paralajmëruar se kompania kineze mund të ketë lidhje me Partinë Komuniste.

Një zëdhënës i Eric Trump deklaroi për gazetën se ai dhe bashkëshortja e tij ndodhen në Kinë “në kapacitet personal”, “nuk do të marrin pjesë në takime biznesi” dhe se djali i presidentit “nuk ka biznes në Kinë dhe nuk ka ndërmend të bëjë”.

Edhe Irani është një temë në tryezë gjatë këtyre dy ditëve. Embargoja amerikane mbi Hormuzin po bllokon eksportet e naftës iraniane drejt Kinës, dhe amerikanët mendojnë se Xi mund të ndihmojë për t’i dhënë fund luftës.

Rubio tha në një intervistë për Fox News në bordin e Air Force One se është në interesin e Kinës të ndihmojë SHBA-të me Iranin, sepse bllokimi i Ngushticës së Hormuzit po pengon edhe kalimin e anijeve të tyre.

Sekretari amerikan i Shtetit shtoi se shpreson që Kina të mos vendosë veto ndaj një rezolute të bashkë-sponsorizuar nga amerikanët që do të votohet së shpejti në Këshillin e Sigurimit të OKB-së dhe që dënon Iranin për bllokimin e ngushticës, duke deklaruar se Republika Islamike duhet të heqë tarifat e vendosura ndaj anijeve tregtare dhe të deklarojë ku janë vendosur minat.

Rubio e përkufizoi Kinën si “sfida jonë kryesore gjeopolitike, por edhe marrëdhënia jonë më e rëndësishme për t’u menaxhuar. Do të kemi interesa që do të bien ndesh me të tyret, dhe për të shmangur luftërat dhe për të ruajtur paqen dhe stabilitetin në botë, do të duhet t’i menaxhojmë ato”.

Ndërkohë, Xi po përpiqet të zbehë angazhimin politik dhe ushtarak amerikan ndaj Tajvanit. “Për shembull, nëse administrata Biden tha se ‘nuk mbështet’ pavarësinë e Tajvanit, tani Kina dëshiron që Trump të thotë se ‘i kundërvihet’ asaj, gjë që Biden e refuzoi në vitin 2023”, shkruan Washington Post.

Në një letër drejtuar Rubio-s, dymbëdhjetë anëtarë bipartisanë të Kongresit amerikan kërkuan vazhdimin e shitjes së armëve Tajvanit dhe mosndryshimin e politikës së “paqartësisë strategjike”. Por faqja Politico shpjegon se, në përgjithësi, “skifterët” anti-Kinë në Partinë Republikane nuk po kritikojnë politikën e presidentit./Corriere della Sera