Suedia nis sot një proces zgjedhor jashtëzakonisht të ngushtë, i cili mund të bëjë që e djathta ekstreme të hyjë në qeveri për herë të parë.

Sipas sondazheve, aleanca e opozitës së qendrës së majtë kryeson, me Magdalena Andersson të Social Demokratëve si favoritja për t’u bërë sërish kryeministre, pas katër vitesh në opozitë. Megjithatë, avantazhi i bllokut të saj është ngushtuar ndjeshëm në ditët e fundit të fushatës.

Në vitin 2022, kryeministri aktual, Ulf Kristersson, lideri i partisë së qendrës së djathtë Moderaterna, theu një tabu duke arritur një marrëveshje me Demokratët e Suedisë (SD) të së djathtës ekstreme, në mënyrë që koalicioni i tij i pakicës të mund të formonte qeverinë.

Kjo marrëveshje i dha SD-së një ndikim të jashtëzakonshëm mbi politikat qeveritare, veçanërisht për çështjet e krimit dhe emigracionit. Tani, Kristersson ka shkuar edhe më tej, duke premtuar poste ministrore për SD-në nëse rikthehet në pushtet.

Zgjedhjet zhvillohen vetëm pak ditë pasi partia nacionaliste gjermane Alternativa për Gjermaninë (AfD) doli e para në një zgjedhje rajonale, ndërsa Marine Le Pen kryeson sondazhet për zgjedhjet presidenciale të vitit të ardhshëm në Francë.

Ekspertët e të drejtave ligjore dhe civile kanë paralajmëruar se një rezultat i tillë mund të dëmtojë më tej reputacionin e hershëm të Suedisë si një mbrojtëse globale e të drejtave të njeriut, reputacion i cili është përkeqësuar ndjeshëm nën qeverinë aktuale.

“Ajo që kemi parë gjatë katër viteve të fundit janë ndryshime të mëdha sa i përket politikave për krimin dhe emigracionin”, tha John Stauffer, drejtor ligjor në organizatën Mbrojtësit e të Drejtave Civile. “Ky është gjithashtu shqetësimi për mandatin e ardhshëm: që kjo qeveri të vazhdojë me një synim të qartë për të ulur më tej numrin e njerëzve që vijnë në Suedi, numrin e njerëzve që mund të marrin mbrojtje, si dhe që sa më shumë emigrantë të largohen nga Suedia, qoftë me forcë, qoftë vullnetarisht.”

Programi elektoral i SD-së premton të fusë “ndjenjat anti-suedeze në legjislacionin për nxitjen e urrejtjes ndaj grupeve etnike”, për të revokuar lejet e qëndrimit të përhershëm dhe për të ulur më tej emigracionin.

Një nga sloganet e saj është premtimi për ta “bërë Suedinë sërish Suedi”.

Në përpjekje për të rikthyer votuesit, Social Demokratët e Andersson kanë lëvizur gjithashtu drejt së djathtës për çështjet e krimit, emigracionit dhe integrimit.

Me sondazhet tepër të ngushta dhe me një rekord të ri votimi të parakohshëm që pritet të shënohet, performanca e partive më të vogla mund të rezultojë vendimtare.

Liberalët, të cilët janë një parti e vogël, por pjesë e koalicionit qeverisës, mund të jenë vendimtarë për aftësinë e së djathtës për të formuar një koalicion. Liderja e tyre, Simona Mohamsson, është afruar në mënyrë kontroverse me kreun e SD-së, Jimmie Åkesson, gjatë muajve të fundit. Në krahun e majtë, edhe pjesëmarrja në votime për Partinë e Qendrës mund të rezultojë e rëndësishme.

Ndërkohë, Partia e Majtë (Vänsterpartiet) ka shënuar përparim në sondazhe dhe shpreson se kjo mund të jetë shenjë e një rritjeje të mëtejshme të mbështetjes. Në komunën e Stokholmit, në veçanti, ajo po fiton terren ndaj Moderatëve dhe shpreson të bëhet partia e dytë më e madhe.

SD-ja e kishte fituar tashmë debatin mbi emigracionin mes partive kryesore politike suedeze, tha Bo Petersson, profesor i shkencave politike në Universitetin e Malmös, i cili argumentoi se zgjedhjet mund të shërbejnë si një test për të parë nëse partia e së djathtës ekstreme ka ende potencial për të tërhequr votues suedezë.

Çështjet kryesore për votuesit janë shëndetësia, rendi dhe ligji, emigracioni dhe ekonomia.

Pas debateve të ashpra televizive mes liderëve, i fundit prej të cilëve u zhvillua të premten në mbrëmje, rezultatet e zgjedhjeve priten të dielën në mbrëmje. Megjithatë, mund të duhen javë apo edhe muaj negociatash për formimin e qeverisë.

Sondazhet e fundit tregojnë një garë jashtëzakonisht të ngushtë. Një sondazh i Dagens Nyheter/Ipsos, i publikuar të premten, tregonte një diferencë prej vetëm 0.3 pikë përqindjeje mes bllokut të majtë dhe atij të djathtë. Kjo do t’i jepte krahut të majtë të Andersson 175 mandate, ndërsa krahut të djathtë të Kristersson 174 mandate.