Artemis II, misioni hapësinor i NASA-s niset drejt Hënës, rikthim historik pas 54 vitesh (VIDEO)

Misioni Artemis II, i emëruar për nder të perëndeshës binjake të Apollo-s, përfaqëson bastin e Shteteve të Bashkuara për një rikthim në Hënë. Pesëdhjetë e katër vjet pas përfundimit të programit Apollo, (Apollo 17 ishte misioni i fundit në satelitin e Tokës, në vitin 1972) ai do të çojë astronautët në orbitën hënore.

Misioni Artemis II u nis për në Hënë në orën 00:35 të 2 prillit. Ky mision, i konsideruar si provë, nuk përfshin një ulje në hënë: katër astronautët do të udhëtojnë përqark hënës për dhjetë ditë.

Pak para nisjes, NASA u përball me dy probleme teknike. I pari kishte të bënte me sistemin e komunikimit mes kapsulës që transporton astronautët dhe qendrës së kontrollit të NASA-s, i cili për disa minuta nuk funksionoi siç duhet. Teknikët arritën ta zgjidhin në kohë. E njëjta gjë ndodhi edhe me një tjetër defekt: një bateri që ishte ngrohur më shumë se normalja.

Problemi i parë i zgjidhur lidhej me të ashtuquajturin “flight termination system”, një lloj butoni vetëshkatërrimi që mund të aktivizohet nga Toka në rast se raketa del jashtë kontrollit dhe rrezikon të bjerë mbi zona të banuara. Bëhet fjalë për një situatë shumë të rrallë, por për të cilën NASA ka gjithsesi procedura të përcaktuara.

Fillimisht dukej se ky sistem nuk funksiononte, duke mos u lejuar teknikëve në Tokë të jepnin urdhrin për shkatërrimin e Artemis në rast rreziku për sigurinë publike. Megjithatë, pas pak minutash, problemi u zgjidh.

Për herë të parë, ekuipazhi do të transportohet në hapësirë nga raketa gjigante Sistemi i Lëshimit Hapësinor. Për më tepër, për herë të parë, anija kozmike Orion, e quajtur Integrity, do t'i shoqërojë astronautët në orbitën hënore.

Katër astronautët në misionin Artemis II janë komandanti Reid Wiseman, piloti Victor Glover, specialistja e misionit Christina Koch (të tre veteranë të NASA-s) dhe specialisti i misionit Jeremy Hansen i Agjencisë Hapësinore Kanadeze (CSA). Glover është burri i parë me ngjyrë që shkon përtej orbitës së Tokës, Koch është gruaja e parë që udhëton në orbitën e Hënës dhe Hansen është jo-amerikani i parë që shkon kaq larg.

Gjatë një karantine të gjatë që filloi më 26 janar, astronautët iu nënshtruan kontrolleve mjekësore dhe ndoqën një orar po ashtu të kontrolluar gjumi dhe një plan ushqimor për të ruajtur energjinë dhe hidratimin për nisje. Këtë të mërkurë, më 1 prill, ditën e nisjes, ata u zgjuan në orën 9:40 të mëngjesit sipas kohës lokale dhe filluan përgatitjet për ditën e gjatë që i parapriu nisjes.

Disa orë para nisjes, një ekip teknikësh të specializuar ndihmuan ekuipazhin të vishte kostumet e tyre të sistemit të mbijetesës së ekipit Orion, secila e bërë me porosi për të siguruar lëvizshmëri dhe rehati, duke siguruar njëkohësisht siguri maksimale gjatë fazave dinamike të fluturimit. Kostumet hapësinore ngjyrë portokalli të ndritshme janë të dizajnuara për të mbrojtur astronautët gjatë udhëtimit dhe kanë përmirësime të shumta, nga koka te këmbët.

Shtresa e jashtme është rezistente ndaj zjarrit, dhe një zinxhir më i fortë u lejon astronautëve ta veshin kostumin shpejt. Menaxhimi i përmirësuar termik do të ndihmojë në mbajtjen e tyre të freskët dhe të thatë. Një helmetë më e lehtë dhe më e qëndrueshme përmirëson rehatinë dhe komunikimin, ndërsa dorezat janë më të qëndrueshme dhe të pajtueshme me ekranin me prekje. Çizmet më të ngushta ofrojnë gjithashtu mbrojtje në rast zjarri dhe u lejojnë astronautëve të lëvizin më lehtë. Gjatë veshjes së kostumit, ekipet kontrolluan për rrjedhje dhe siguruan që të gjitha sistemet e lidhura të mbështetjes së jetës, përfshirë ajrin dhe energjinë, të funksionojnë siç duhet.

"Shpresojmë fuqimisht që misioni ynë do të sjellë një epokë të re në të cilën Hëna nuk është vetëm një pamje e bukur, por edhe një destinacion, një qëllim", thanë katër astronautët gjatë një konference për shtyp para nisjes. Charlie Blackwell-Thompson, drejtor i nisjes, më pas ndau një mesazh për katër astronautët: "Sot ju mbani punën e mijëra njerëzve dhe shpresat e miliona njerëzve".

"Për herë të parë në më shumë se 50 vjet, Amerika kthehet në Hënë! Artemis II, një nga raketat më të fuqishme të ndërtuara ndonjëherë, do të nisë astronautët tanë të guximshëm në Hapësirën e Thellë, më larg se çdo njeri ka fluturuar ndonjëherë", shkroi Presidenti i SHBA-së Donald Trump në Truth para nisjes. "Ne po fitojmë: në hapësirë, në Tokë dhe kudo midis tyre - ekonomikisht, ushtarakisht dhe tani, përtej yjeve", shtoi ai.

Që në orët e para të mëngjesit, pati një optimizëm në rritje, i nxitur nga fakti se një nga operacionet më kritike, ngarkimi i lëndës shtytëse në raketën e Sistemit të Lëshimit Hapësinor në Pad 39B në Qendrën Hapësinore Kennedy, ishte një sukses.

Nëse gjithçka shkon mirë, ekuipazhi Artemis II pritet të thyejë rekordin e distancës së vendosur nga Apollo 13 për pikën më të largët nga Toka të arritur ndonjëherë nga njerëzit.

Qëllimi i NASA-s, është që një raketë të transportojë astronautët në sipërfaqen hënore deri në vitin 2028, para përfundimit të mandatit të Donald Trump. Një projekt për një bazë në Hënë është planifikuar gjithashtu për vitet në vijim, si një hap i ndërmjetëm para eksplorimit të Marsit. Rreziqet për agjencinë hapësinore amerikane, janë të larta: qëllimi i saj për t'u kthyer në Hënë deri në vitin 2028 ngre dyshime midis ekspertëve, pasi astronautët do të kenë nevojë për një mjet uljeje hënore, i cili është ende duke u zhvilluar nga kompanitë e miliarderëve Elon Musk dhe Jeff Bezos.

Edhe Evropa ndihet pjesë e këtij rikthimi historik në Hënë, siç deklaroi Drejtori i Përgjithshëm i Agjencisë Hapësinore Evropiane (ESA), Josef Aschbacher, vetëm disa orë para nisjes. "Njerëzimi po shkon përsëri drejt Hënës, më shumë se gjysmë shekulli pas Apollo 17. NASA do të bëjë përsëri histori, por këtë herë misioni Artemis është një sipërmarrje vërtet ndërkombëtare dhe Evropa ka një rol qendror", tha ai, duke iu referuar faktit se moduli i anijes kozmike Orion, i cili u siguron astronautëve sisteme jetësore, u ndërtua nga ESA dhe industria evropiane. "ESA", vazhdoi Aschbacher, "është krenare që është një partner kyç i NASA-s dhe duke ofruar Modulin e Shërbimit Evropian (ESM), ne jo vetëm që po e mundësojmë këtë mision, por po e fuqizojmë atë". ESM, i vendosur në qendër të anijes kozmike, siguron shtytje, ujë dhe kontroll termik për ekuipazhin.

Rendit zhvillimet sipas orarit:

Të Fundit Të Parat