TIRANE - Përcaktimi i natyrës së betejës është një nga detyrat e para për nga radha të shtabeve elektorale. Për çfarë do të luftojmë? Ku duan të dalim? Nga ky përcaktim i përgjithshëm derivojnë elementët thelbësorë të fushatës, siç janë programet, kandidatët, komunikimi, tonet, marrëdhëniet me kundërshatarin, e tjerë. Si është beteja është fushata. Si është fushata janë zgjedhjet.
Këto janë aksioma të vjetra. I kemi parë e jetuar edhe në Shqipëri. Sa për ilustrim, le të permendim tri fushata, dy negative dhe një pozitive. Në zgjedhjet e vitit 1996 beteja e PD-së së asaj kohe u bë për të ndaluar “rikthimin në pushtet të komunistëve dhe komunizmit”. Në këtë kohë, partia kryesore rivale, PS, nuk kishte më asgjë komuniste në program.
Megjithatë, krerët e PD-së në pushtet e kishin përcaktuar kështu betejën e tyre me qëllim që të përftonin “të drejtën morale” të prekjes të votës, duke qenë se komunizmi ia kishte nxirë jetën për katër-pesë dekada këtij vendi. Prishja fatale e zgjedhjeve të atij viti u ngjiz në përkundjen e kësaj stratageme.
Pesë vjet më vonë, në simetri me demokratët e Berishës, socialistët e Nanos dhe Metës vunë dorë në zgjedhjet politike të vitit 2001 nën egidën e shfaktorizimit ekstrem të PD-së dhe Sali Berishës në opozitë, të cilët i pikturonin parreshtur si e keqja e madhe e Shqipërisë, pra e kishin hak të ndaloheshin, sipas kësaj logjike.
Në diabolizimin e kundërshtarit kupola partiake-qeveritare e kohës përftonte sërish “të drejtën morale” për të tjetërsuar mandate në favorin e vet në qëndrat e votimit dhe në gjykatë. Nuk duhet të harrrojmë se këto ngjarje të rënda, që tani i tregojmë ftohtë si histori, u kanë kushtuar shumë shtrenjtë shqiptarëve. Ne jemi të fundit në trendin e integrimit, piksëpari sepse nuk kemi bërë zgjedhje të lira e të ndershme.
Të ndalemi pak te shembulli pozitiv, zgjedhjet e vitit 2005. Për herë të parë betejat që palët rivale i dhanë njëra tjetrës dhe publikut iu larguan përcaktimeve shelbuese paranojake për “ndalimin e përbindshit” ( qeveria) apo për “ ndërtimin e një botë të re” ( opozita), përcaktime të cilat si rregull kanë prodhuar e prodhojnë vetën tension, konflikte, armiqësi, rrëmujë, mjerim.
Betejat e vitit 2005 zbritën në tokë dhe u modeluan në masën e natyrshme të mundësive që kanë zgjedhjet e radhës për t’i ndryshuar gjërat. Qeveria, duke imituar për mirë laburistët e Toni Blerit, u mbështet në pozitivitetin e disa arritjeve duke premtuar të reja. Kurse PD në opozitë propozoi ndryshimin në një forme elegante, pohuese, pa gramin e provokimit. Jo rastësisht, fushata dhe zgjedhjet e vitit 2005 janë ndër më të mirat e tranzicionit demokratik.
Vimë tani te zgjedhjet e ardhshme të 23 qershorit. Cila është beteja? Nga ajo çfarë duket deri me sot, përcaktime të qarta nuk ka akoma. Partitë nuk e kanë ndarë mendjen, janë në kërkim, po provojnë, po testojnë, herë spontanisht, herë në një mënyrë paksa me të menduar. Në inerci të betejave negativiste, që kanë në fokus arsyen pse nuk duhet të fitojë kundërshtari, shohin se PD dhe qeveria i mëshojnë herëpasherë “rrëzimit të murit të bllokimit”, duke patur parasysh mosvotimin e tre ligjeve të integrimit nga PS.
Opozitës edhe i shkon të përdorë në mënyrë të përligjur metaforën e rrëzimit, siç ka bërë vetë PD kur premtonte dikur si parti opozitare rrëzimin e murit të korrupsionit. Por që edhe qeveria të ketë si bosht të betejës elektorale “rrëzimin”, kjo nuk shkon, kërcet, tregon varfëri. Aq me tepër kur kryeministri Berisha ka përgjegjësinë e tij që nuk ka negociuar shbllokimin e statusit me opzitën, nëse vërtetë ka patur e ka bindjen se këto tre ligjet janë pengesa.
Termi i “rrëzimit” është propagandistik edhe për një arsye tjetër që unë e mendoj shterruese: Gjasat që me sistemin elektoral që kemi një forcë apo koalicion politik të marrë tre të pestat e deputetëve janë zero. Duke e ndjerë se “rrëzimi” nuk e mban barrën e zgjedhjeve dhe madje fut ujë nga të katër anët, Berisha ka filluar t’i japë më pak vend në artikulimet e tij, duke u orjentuar nga termat e punës, punësimit dhe zhvillimit.
Edhe pse ky terren është i dridhshëm, për shkak se qeverisë i duhet piksëpari të tregojë bilancin e katër vjetëve në raport me premtimet e vitit 2009, kjo është mirë sepse propozon në thelb një betejë pozitiviste. Gjithsesi, PD e ka ende në kolaudim natyrën e betejës që do të përcaktojë edhe natyrën e zgjedhjeve të këitj viti.
Nga ana tjetër, edhe PS është në oshilacionet e veta në këtë pikë. Me termin e Rilindjes, kjo parti, siç e kam argumentuar në një shkrim të mëparshëm, ka shinjestruar objektiva ekonomikë që nuk gjejnë mbështetje në realitetin e krizës rajonale dhe shqiptare në përkeqësim. Gjatë zbërthimit në rrethe, Rilindja herë fluturon në trajektore pindarike, herë zbret në nivelin e konstatimeve rutinë.
Vetë fjalimet e Ramës, ku bërja dhe zhbërja alternohen sipas temperaturës së mjedisit, tregojnë se partia më e madhe në opozitë është në kërrim të një ballancimi të përshtatshëm për kohën. Se ka në Shqipëri gjera për t’u zhbërë, kjo është si një e një bëjnë dy. Por kjo nuk duhet lenë në nivelin e një deklarimi populist me jehonën e një kërcënimi abstrakt antielektoral.
Aq me tepër kur retorika e shbërjes qëllon të marrë flakë në atë shkallë sa nga goja e ndonjë drejtuesi socialist të dalë thagma se kjo e zgjedhjeve të 23 qershorit është një betejë për jetë a vdekje! Nuk ka dyshim se beteja e elektorale e PS-së dhe opozitës në tërësi nuk mund të përcaktohet e nuk do të përcaktohet si betejë për jetë a vdekje.
Kjo nuk mund të ndodhë . Objektivisht zgjedhjet nuk janë asnjëherë për jetë a vdekje. Zgjedhjen nxjerrin qeverinë dhe opozitën, që vazhdojnë jetën së bashku në aulën e parlamentit dhe jashtë saj, derisa të vinë zgjedhjet e radhës për të garuar përsëri dhe kështu pambarim.
Kush e mendon përnjimend se beteja elektorale është për jetë a vdekje mund të ketë ndonjë hall të vetin, të cilin në çakërdisje e sipër fillon ta mendojë si hall të gjithë njerëzve. Atij, siç thotë populli, i është bërë ferra Brahim. Unë nuk njoh në lidërshipin e opozitës delirantë të kësaj shkalle.
Është e qartë se emertimi i fushatës si betejë për jetë a vdekje është një shprehje metaforike që ka për qëllim të karikojë mbështetësit. Këtu duhet kujdes i madh pasi aty-këtu metaforat merren me kuptimin e tyre të drjetpërdrejtë dhe kjo mund të prodhojë tensione dhe konflikte të dëmshme për zgjedhjet.
Është mirë ta përserisim vazhdimisht se zgjedhjet janë një garë, një lojë, pse jo një festë. Përvoja ka treguar se opozitat fitojnë kur udhëheqin një festë të shpresës dhe aspakt një shfrim të urrejtjes.
Shkrimi u botua sot në gazetën Shqiptarja.com (print) 21.03.2013
Redaski Online
(b.m/shqiptarja.com)
