“Italisë do t’i pëlqente të arrinte ta zgjidhte situatën në Lampeduza ashtu siç Spanja e zgjidhi në Ceuta.”

Në prag të mbledhjes së jashtëzakonshme të ministrave të Brendshëm të Bashkimit Evropian, e cila do të zhvillohet nesër me videokonferencë, Madridi e ka ashpërsuar më tej përplasjen me Romën.

Ministri i Jashtëm i Spanjës, José Manuel Albares, akuzoi qeverinë e Giorgia Melonit se “nuk ka qenë në lartësinë e duhur” përballë krizës së emigracionit që goditi enklavën spanjolle në Afrikën e Veriut.

“Ka pasur vende, shtete dhe qeveri që nuk kanë qenë në lartësinë e duhur. Qeveria italiane është një prej tyre”, deklaroi Albares në një intervistë për televizionin publik TVE.

Sipas kreut të diplomacisë spanjolle, Roma ka mbajtur një qëndrim “të papërgjegjshëm” dhe pa solidaritetin që kërkohet mes vendeve partnere të Bashkimit Evropian.

“Pa solidaritet nuk ka Evropë. Kush nuk e pranon atë, punon kundër Evropës”, shtoi ai.

Albares u ndal më pas te Lampeduza, duke kujtuar se Italia në të kaluarën është “përmbytur plotësisht nga emigrantë të parregullt” dhe vazhdon të përballet me “kriza të përsëritura” në ishull, të cilat “nuk është në gjendje t’i zgjidhë”.

Sipas ministrit spanjoll, Spanja ka qenë “gjithmonë solidare, si politikisht ashtu edhe me veprime konkrete. Dhe këtë kërkojmë edhe nga partnerët tanë evropianë”.

Në përpjekje për të ulur tensionet mes Madridit dhe Romës, ndërhyri presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen. Në një letër drejtuar kryeministrit spanjoll Pedro Sánchez, ajo kërkoi një “përgjigje të përbashkët evropiane” për forcimin e kufijve të jashtëm të Bashkimit Evropian.

“Ky episod tregon qartë se duhet të bëjmë më shumë për të forcuar kufijtë tanë në pikat më të ndjeshme”, shkroi Von der Leyen, duke përmendur si masa të mundshme rritjen e mbikëqyrjes dhe, “kur është e nevojshme, përdorimin e barrierave fizike”.

Presidentja e Komisionit Evropian theksoi gjithashtu se mbrojtja e kufijve të jashtëm është “një përgjegjësi e përbashkët evropiane”. Sipas saj, videokonferenca e ministrave të Brendshëm që do të mbahet nesër duhet të nxjerrë mësime nga kriza e Ceutës dhe të përcaktojë një strategji të përbashkët kundër emigracionit të parregullt.

Polemikat shpërthyen pasi Italia dhe Danimarka, pas hyrjes në Ceuta nga Maroku të dhjetëra mijëra personave, kërkuan pezullimin e Spanjës nga zona Schengen. Një masë që konsiderohet politikisht shpërthyese, por juridikisht e pamundur sipas legjislacionit evropian.

Më pas, qeveria italiane rivendosi për një muaj kontrolle selektive në porte dhe aeroporte për shtetasit jo të Bashkimit Evropian që vijnë nga Spanja, duke e cilësuar vendimin “të jashtëzakonshëm” dhe të nevojshëm për mbrojtjen e sigurisë kombëtare.

Nga ana tjetër, Madridi akuzoi Italinë për krijimin e një “konfuzioni të qëllimshëm”, duke kujtuar se Ceuta dhe Melilla kanë një regjim të veçantë. Personat që ndodhen në këto dy qytete autonome nuk mund të hyjnë në territorin kontinental të Spanjës pa iu nënshtruar kontrollit policor.

Autoritetet spanjolle theksuan gjithashtu se më shumë se 48 mijë nga rreth 50 mijë emigrantët që hynë në Ceuta ishin kthyer tashmë në Marok brenda 48 orëve të para pas shpërthimit të krizës.

Përgjigjja e Ministrisë së Brendshme italiane erdhi menjëherë. Viminale deklaroi se, që nga fillimi i këtij viti, zbarkimet e parregullta në Itali kanë rënë me 55% krahasuar me vitin 2025 dhe me rreth 82% krahasuar me vitin 2023.

Sa i përket “pushtimit të pretenduar” të Lampeduzës, ministria thekson se aktualisht në ishull ndodhen vetëm 98 emigrantë dhe se “prej kohësh nuk ka më asnjë situatë emergjente”.

Në tryezën e diskutimeve në Bashkimin Evropian do të jetë edhe vendimi i qeverisë së Pedro Sánchez për të legalizuar statusin e më shumë se gjysmë milioni të huajve. Disa vende e kanë cilësuar këtë masë si një nga shkaqet e rritjes së presionit migrator, por Madridi e hedh poshtë këtë pretendim. Sipas qeverisë spanjolle, vendimi u referohet vetëm personave që ndodheshin në Spanjë përpara 31 dhjetorit 2025 dhe nuk zbatohet për ata që sapo kanë hyrë në Ceuta.

Sipas autoriteteve spanjolle, një nga faktorët që nxiti krizën ishte edhe interpretimi i gabuar i një vendimi të Gjykatës Supreme të Spanjës, të dhënë më 8 korrik. Vendimi nuk ndalon dëbimin e personave që hyjnë në mënyrë të parregullt në Ceuta duke notuar, por ndalon kthimin e tyre të menjëhershëm dhe automatik. Çdo person duhet të identifikohet dhe të ketë mundësinë të paraqesë një kërkesë për mbrojtje, nëse dëshiron.

Megjithatë, në rrjetet sociale dhe përmes rrjeteve të trafikantëve, ky vendim është paraqitur si një garanci se kushdo që hyn në Ceuta mund të qëndrojë në territorin spanjoll.

Sipas qeverisë në Madrid, tragjedia ka shkaktuar të paktën 72 viktima. Autoritetet e Ceutës kanë gjetur 88 trupa, duke sqaruar se disa prej tyre mund t'u përkasin përpjekjeve të mëparshme për kalimin e kufirit. Ndërkohë, Maroku pranon vetëm 11 viktima në territorin e tij dhe e përshkruan veten si një partner “të besueshëm dhe të përgjegjshëm”.

Por pikërisht roli i Rabatit mbetet pika më delikate e kësaj krize. Pamjet e ditëve të fundit kanë rikthyer në kujtesë ngjarjet e majit 2021, kur rreth 8 mijë emigrantë, mes tyre 1.500 të mitur, hynë në enklavën spanjolle pasi forcat marokene lehtësuan kontrollet kufitare.

Në atë kohë, Rabati synonte të ndëshkonte Madridin, pasi Spanja kishte pranuar për kurim në spital Brahim Ghalin, liderin e Frontit Polisario, kundërshtar i Marokut në mosmarrëveshjen për Saharanë Perëndimore. Kriza u mbyll vetëm në vitin 2022, kur kryeministri Pedro Sánchez njohu planin maroken për autonominë e ish-kolonisë spanjolle.

Këtë herë, qeveria spanjolle ka shmangur me kujdes akuzat ndaj Marokut, ndërsa ministri i Jashtëm José Manuel Albares ka vlerësuar bashkëpunimin e Rabatit për kthimin e emigrantëve. Megjithatë, në Spanjë ka nisur një debat mbi atë se kush ishte në dijeni të rrezikut.

Sipas radios Cadena Ser, Qendra Kombëtare e Inteligjencës kishte paralajmëruar disa herë Ministrinë e Brendshme për mundësinë e një hyrjeje masive emigrantësh. Ministria, e drejtuar nga Fernando Grande-Marlaska, mohon se ka marrë raporte konkrete, edhe pse pranon se që nga mesi i korrikut ishte konstatuar një rritje e mbërritjeve me not.

Ndërkohë, ministrja spanjolle e Mbrojtjes, Margarita Robles, i bëri thirrje Marokut të “hetojë në mënyrë të plotë” atë që ndodhi në Ceuta. Ajo është anëtarja e parë e qeverisë së Pedro Sánchez që kërkon llogari nga Rabati për hyrjen masive të emigrantëve në enklavën spanjolle.

Pas një vizite në Batalionin e Katërt të Ndërhyrjes së Shpejtë në bazën ajrore të Saragozës, Robles deklaroi se pas kësaj situate mund të fshihen “mafiat”. “Kushdo që fshihet pas kësaj, mafiat apo kushdo që e ka lejuar, duhet të mbajë përgjegjësi”, tha ajo për mediat, sipas RTVE. Ministrja mbrojti gjithashtu shërbimet sekrete spanjolle, pasi disa parti politike akuzuan qeverinë se kishte shpërfillur paralajmërimet e tyre.

Në Itali, polemikat janë zhvendosur edhe në Parlament. Deputeti Nicola Fratoianni deklaroi se Aleanca e Gjelbër dhe e Majta (Avs) kërkon që kryeministrja Giorgia Meloni të raportojë në Parlament për vendimet e marra nga qeveria italiane lidhur me ngjarjet e ditëve të fundit në Ceuta. Kërkesës iu bashkuan edhe partitë e tjera të opozitës, përfshirë Partinë Demokratike (PD), Lëvizjen 5 Yjet (M5S), Azione dhe Italia Viva, por edhe partia Futuro Nazionale. Deputeti i saj Edoardo Ziello e cilësoi qeverinë si “mbështetje të së majtës”.

Sipas Fratoiannit, “vendimi dhe reagimi për mbylljen e Schengenit ishte jo vetëm krejtësisht i panevojshëm, por edhe një zgjedhje haptazi cinike dhe instrumentale”. Ndërsa Ziello deklaroi se qeveria aktuale “nuk duket si qeveria e Giorgia Melonit, por si ajo e Angela Merkelit”, duke shtuar se “prisnim dislokimin e forcave tona speciale për mbrojtjen e kufijve, veçanërisht me Francën e Emmanuel Macron”.

Edhe lideri i Lëvizjes 5 Yjet, Giuseppe Conte, reagoi në rrjetet sociale.

“Le ta përmbledhim këtë fundjavë të çmendurisë së zakonshme. Flisnin për ‘bllokadë detare’, por me Melonin dhe aleatët e saj kemi kaluar mbi 320 mijë zbarkime, shumë më tepër se qeveritë e mëparshme dhe më shumë se Spanja (175 mijë), të cilën e kanë akuzuar. Edhe për kthimet e emigrantëve kanë rezultate shumë më të dobëta. Miratuan një dekret që lejon hyrjen e gjysmë milioni personash në tre vjet, të cilin kur ishin në opozitë e quanin ‘pushtim’. U përpoqën t’i bindnin italianët se Ceuta është në kufijtë tanë, ndërkohë që asnjë emigrant nga Ceuta nuk mund të mbërrinte në kufijtë e Italisë. Ceuta ndodhet në Afrikë, më shumë se 700 milje detare larg Italisë, dhe Spanja i ktheu të gjithë në Marok brenda 48 orëve. Ndërkohë, qeveria Meloni bënte njoftime të sikletshme për pezullimin e Schengenit, që nuk ka asnjë lidhje me Ceutën. Siç tha Tajani, ne kontrolluam disa pasaporta për të mbrojtur kufijtë tanë ‘ajrorë’. Në praktikë, vetëm sa ngarkuam kot punën e forcave tona të sigurisë”, shkroi Conte./CorrieredellaSera