NJË UDHËTIM I RREZIKSHËM (In memoriam Prof. Bedri Dedja)

NJË UDHËTIM I RREZIKSHËM (In memoriam Prof. Bedri Dedja)

Bedri Dedja dhe kopertina e librit

Ribotohet pas 40 vjetëve libri "Një udhëtim i rrezikshëm" i Bedri Dedes, i cilësuar si «Libri më i mirë për fëmijë i vitit 2000 » nga organizata ndërkombëtare IBBI, me qendër në Bazel (CH)

…Jemi diku në mesin e viteve 60. Dy fëmijë, miku im i ngushte Maksim Konini, kaçurrels nga flokët e i drejtë sa më nuk behej nga karakteri, e unë, një anemik hollaq e i ndrojtur; shkonim vitet e para të fëminisënë atë Zogun e Zi, në hyrje të Tironës.  Lexonim libra pa u ngopur e ëndërronim udhëtime rreth botës. Edhe ku: në vendin me idiotisht të izoluar të saj. Jetonim ditë magjepsje e imagjinate pas çdo leximi e komentonim me njeri tjetrin pa rreshtur…Enderronim te beheshim edhe shkrimtare..E ja ku na bie në dorë ai libër: “Një udhëtim i rrezikshëm”i Bedri Dedes. Takojmë personazhet e paparë Kokëdruthin, KokëTapën, Kokëfirifiun e Kokakomçin. Udhëtimin e tyre larg vendlindjes.,.Betejat e kampionatet me ndeshje me komça si ato tonat. Qytetin e qejfit të ëndërruar diku.. Usta i Paudhi e paudhesite e tij, na dilnin edhe në ëndërr. Komentonim pa fund fitoren e madhe të Kokëdruthit, që ja “qerri”(fitoi) gjithë komçat, Kokakomçit, aq sa ky futi në lojë dhe kopsat e fundit, ato të pantallonave derisa i ranë edhe ato e mbeti në brekë. E sidomos gjestin e tij  tongerlliks-burrnor…Atë kur nuk pranoi as përgëzimet e ogiçëve, shokëve të tij të vegjël…”Bravo” i tha Kokëfirifiu por një grusht i fitimtarit e hodhi për tokë.” Bravo jam vetê” ja pat prerë Kokëdruthi. Sa e sa herë deri në adoleshencë e ritregonim këtë episod shveikian, me shokun e ngushtë Maksin e shkriheshim gazit. Sa e sa herë kur na dilte në lagje ndonjë plak i keq, e thërrisnim “Usta i paudhi”, apo të vegjlit e Zogut të zi, që kërkonin të bëheshin rrugaçë( Kokëdruthë të mëdhenj), i quanim Kokëfirifinj…

…Ç’ishte more ky shkrimtar që na njihte kaq mirë ne kalamajve.,,

Libri i Bedri Dedes, ka qenë besoj, për tërë kalamajt e asaj kohe që dinin të lexonin, libri më i preferuar e më i jashtëzakonshëm i lexuesve-personazhe-fëmijë, që i gjeje aso kohe, në  çdo lagje të Tironës e nuk di, ndofta dhe kudo në Shqipëri…

Bedri Dedja, ishte për ne shkrimtari më i madh i kohrave e vepra e tij, një habi se si kish mundur t’i njihte e skaliste aq bukur heronjtë-kalamaj. Dikush na tha më vonë, se model patën qenë kalamajt e pallatit ku banonte prof. Bedriu. Do methënë kalamajtë si të gjithëne…

…Pastaj, do kohë më vonë, edhe në Zog të Zi, erdhi lajmi i çuditshëm: Shkrimtar Bedriun e librin e tij e patën sulmuar, kritikuar, sharë si libër që çedukonte. Po kush e kish shpallur këtë mandatê?! Ende nuk pat dalë aq hapur, si pak vite më vonë, ajo që e para që i zbulonte e dërrmonte këto “gjëma”. Partia.

Aso kohe së paku mua e Maksit na u tha, që shkrimtarë të tjerë të zgjuar, e kishin “kapur” këtë libër-hile të madhe të Bedri Dedes. Që nisja e tre kalamajve që nuk mësonin në shkollë, Kokëdruthit, Kokëtapës e Kokëfirifiut drejt qytetit të qejfit, ish zbuluar që na ishte ai krimi i madh që dënonte partia; arratisja…Që Usta i Paudhi që i joshte kalamajtë të linin shkollën e të shkonin të bënin vetëm qejf, na ishte imperializmi amerikan…E qëpër rrjedhojë autori i librit, e libri, na ishin dy krijesa revizioniste që duheshin dërrmuar, flakur…

…Pastaj në Zog të Zi mbërrin lajmi tjetër se Bedri Dedja kish kërkuar ndihmën e kalamajve.

“Le të thoshin ata a u pëlqente a s’u pëlqente libri” pat thënë Bedriu

Maksi e unë u thirrëm urgjentisht  nga njeri tjetri, atë pasdite, në mbledhje, ke tuneli i pallatit. Për të marrë një vendim me rëndësi. Dhe si gjithmonë “Partia” jonë, partia e dy kalamajve që në fshehtësi nga të rriturit e lagjes, e kishim ndarë mendjen të bëheshim shkrimtarë e kolegë të Bedri Dedes, arriti njëherazi në vendim unanim:

” Tëniseshim menjëherë në ndihmë të shkrimtarit Bedri Dede. Ta ndihmonim, madje jo thjesht si fëmijë, por si shkrimtari shkrimtarin.

…Dhe u nisëm Rrugës se Durrësit si kapedanë, Maks Konini 10-11 vjeç e unë në moshë, diku aty afër poshtë tij. Drejt e tek biblioteka e lagjes. Biblioteka ishte e mbushur me kalamaj Kokadruthas e Kokakomças të paepur. Tek tuk shihje ndonjë Kokëfirifi si ne. Shumica ishin më të mëdhenj se ne. Një burrë i panjohur( më vonë kemi konkluduar se duhet të ketë qenë instruktor sekret partie për librat) drejtonte mbështjelljen. Kalamajve ju kërkua prej tij të “votonin”, d m th të çonin duart ata që e pëlqenin librin e sidomos “ata që nuk e pēlqenin hiç fare”, siç tha ai.

Dhe ndodhi që në një akt të paparë “disidence”, të gjitha duart e kalamajve, dyshe madje, u çuan përpjetë…në favor të librit. Nuk di a ishte në këtë takim vërtet Bedri Dedja. Apo ndofta e vërteta e dëshira a fiksimi im, janë në një mendje, se ai aty ishte e gëzoi me gjithë shpirt triumfin e tij e të librit të tij. Por sidomos të kalamajve mbi kundërshtarët e mëdhenj të Bedriut. Mbi ata që unë e Maksi ishim të bindur që ishin ca shkrimtarë të ligj e ziliqarê, që shkruanin keq e nuk dinin të na i fitonin zemren neve kalamajve.

E ku ta dinim ne, se aty në atë mesele libri kalamajsh, na ishte nakatosur edhe Partia e Enveri…E ku të na vinte mendja që më vonë “votime”, të  tilla të rriturish, do çonin sa e sa syresh në burg.

…Më vonë mësuam se na kishte rrejtë mendja. Se nuk kishim fituar as ne, as Zogu i Zi e as prof. Bedriu…E ca më keq libri që u dënua ( ndalua), me damkosje e burgim 30 vjeçar. Burg nga i cili doli bashkë me të burgosur të kulturës që e kishin dënuar dikur librin e vetë Bedriun si revizionist

Ku ta dinim ne se arbitri Big Brother i atyre kohrave, gjykonte nga sipër fushës dhe përdorte sistemin VAR ku ja riparaqisnin xham, deri edhe “zullumet” e kalamajve.

…Akoma më vonë kur kujtonim ato kohra, e atë “votim”, kemi qeshur me prof.Bedriun që më vonë u bë edhe profesori im…E kemi thënë veç të tjerash, se ne kalamajtë e asaj biblioteke lagjeje, duhet të ishim shpallur së paku shkrepse të demokracisë, se sa për pishtarë ishim ende shumë të vegjel. ..

Ylli Pango

K.T./Shqiptarja.com
Komento

KUJDES! Nuk do të publikohen komente që përmbajnë fjalë të pista, ofendime personale apo etiketime mbi baza fetare, krahinore, seksuale apo që shpërndajnë urrejtje. Në rast shkelje të rëndë të etikës, moderatorët e portalit mund të vendosin të bllokojnë autorin e komentit, të cilit do t'i ndalohet nga ai moment të komentojë te Shqiptarja.com

  • Sondazhi i ditës:

    Mendoni se Samiti i BE në Tiranë do përshpejtojë integrimin?



×

Lajmi i fundit

‘Ta kisha kap unë nga fyti, s’e lëshoja’, habit Flamur Noka: Skenari ishte që të vritej agresori dhe të shpërthente dhuna

‘Ta kisha kap unë nga fyti, s’e lëshoja’, habit Flamur Noka: Skenari ishte që të vritej agresori dhe të shpërthente dhuna