Kohët kur shqiptarët e Kosovës merrnin trenin për në Fushë-Kosovë dhe, nëpërmjet Vjenës, Budapestit dhe Pragës, vazhdonin udhëtimin e tyre me tren për në Varshavë, duken shumë të largëta, pothuajse të harruara. Në fund të viteve '70, një turist nga Kosova mund të sillej disi si një kapitalist në Poloninë e varfër, të nënshtruar nga komunizmi dhe sistemi sovjetik i një ekonomie të komanduar.

Nëse nacionalistët serbë nuk do ta kishin filluar luftën e madhe nga Sllovenia në Kosovë, dhe nëse shpërbërja e Jugosllavisë do të kishte ndodhur me një marrëveshje midis të gjitha palëve dhe me pavarësinë e njësive përbërëse të federatës jugosllave, përfshirë edhe Kosovën, shtetet që dolën nga ish-Jugosllavia sot ndoshta mund të krahasoheshin me Poloninë. Dhe ato do të ishin pjesë e BE-së.

Nëse shikoni kopertinat e revistave perëndimore në muajt e fundit, një gjë bie në sy: Polonia si një tigër ekonomik jo vetëm i Evropës Lindore, por i të gjithë Evropës. Sipas të dhënave nga Fondi Monetar Ndërkombëtar, për sa i përket të ardhurave për frymë, Polonia ($58,560) e ka tejkaluar Japoninë ($56,440).

Sot, Polonia ka ushtrinë më të madhe tokësore në Bashkimin Evropian. Pas SHBA-së dhe Turqisë, ushtria polake është e treta më e madhe në NATO. Polonia sot ka popullsinë e pestë më të madhe dhe ekonominë e gjashtë më të madhe në BE. Këtë vit, sipas gazetës gjermane “Frankfurter Allgemeine Zeitung”, Polonia synon të shpenzojë rreth 45 miliardë euro për mbrojtje (ose pothuajse 5 përqind të Prodhimit të Brendshëm Bruto).

Kryeministri liberal polak, Donald Tusk, i njohur për deklaratën e tij ironike se një Donald është i mjaftueshëm për botën, shkroi së fundmi në rrjetin X: “Nëse ne, evropianët, nuk arrijmë të shpenzojmë shuma të mëdha për mbrojtje tani, do të detyrohemi të shpenzojmë 10 herë më shumë nëse nuk parandalojmë një luftë më të gjerë. Si Kryeministër i Polonisë, kam të drejtë ta them këtë qartë dhe me zë të lartë, pasi Polonia tashmë shpenzon pothuajse 5 përqind të Prodhimit të Brendshëm Bruto për mbrojtje. Dhe ne do të vazhdojmë ta bëjmë këtë.”

Shkalla e papunësisë në Poloni, me 3.2 përqind, është e dyta më e ulëta në BE. Që nga anëtarësimi në BE në vitin 2004, Polonia ka marrë rreth 300 miliardë euro investime në infrastrukturë dhe ndërmarrje. Fillimi i një biznesi në Poloni është i thjeshtë dhe jo burokratik. Duhen vetëm disa klikime. Shumë polakë që emigruan në Perëndim në vitet '90 ose më vonë po kthehen në atdheun e tyre.

Sipas një raporti nga radioja publike gjermane, Polonia është ende e varur nga qymyri për prodhimin e energjisë elektrike. Megjithatë, brenda një dekade, Polonia ka arritur të ulë pjesën e qymyrit dhe linjitit nga 90 në 60 përqind. Në 20 vitet e ardhshme, energjia bërthamore pritet të zëvendësojë qymyrin, së bashku me gazin dhe energjitë e rinovueshme. Deri më tani, Polonia nuk ka asnjë central bërthamor. Ndërtimi i centralit të parë bërthamor pritet të fillojë në vitin 2028 dhe të përfundojë dhjetë vjet më vonë.

Qytetarët e Kosovës që i mbijetuan luftës tani po jetojnë në dekadën e tretë të lirisë. Qytetarët e Shqipërisë po jetojnë në dekadën e katërt pas rënies së komunizmit. A është jeta në Tiranë më e mirë se në vitin 1991 dhe a është jeta në Prishtina më e mirë se në vitin 2000? Po. Kjo është një pyetje e tepërt. Progresi nuk mund të injorohet. Por shanset për modernizim, zhvillim, progres nuk janë shfrytëzuar mjaftueshëm për shkak të tre K-ve: korrupsionit, kriminalitetit dhe klientelizmit.

As Kosova dhe as Shqipëria nuk mund të krahasohen me Poloninë, dhe nuk do të ishte e saktë ta bënim këtë për shkak të parakushteve dhe rrethanave të ndryshme. Por, vështrimi i vendeve të tjera duhet t’i ndihmojë si votuesit ashtu edhe elitat politike të pyesin: çfarë po shkon keq në zonat shqiptare, ku shqiptarët kanë pushtet?

PS. Sot është 17 shkurti, përvjetori i Pavarësisë së Kosovës. Si shtet, Kosova mbush 18 vjeç. Është koha e duhur për të parë përpara. Sepse, siç tha fituesja polake e Çmimit Nobel për Letërsi, Wisława Szymborska: Asgjë nuk ndodh dy herë./Koha