THESARI IM
Një tryezë, pak libra, një radio muzike –
e vetmja dashnore që më qëndroi mike,
transfiguruar në një besim Feje.
Një pirg letër e bardhë multiforme
penë dhe ngjyra përmbi katërshore;
siç i lashë mbrëmë, pa i ndarë prej meje.
Në mur një nënë dhe një nuse fëmijë,
një fotografi me heronj Shqipërije;
gjakun e tyre e ndiej nëpër deje.
Bastuni, çelësat, gjyslyket, monedha;
panxha e ndryshkur sa s’mbyllet dot dera.
Si mua dhe asaj i është lodhur teftiku.
Shënime heterogjene; s’i lexon dot as miku.
Një kupë me ujë, ca vjollca të fishkura,
ca letra me mburrje sa dhe të paditura,
ora, që s’më bie, që kurrë s’e vështrova,
se vrapon si e çmendur koha
e që s’më jep rast të kuptoj që jetoj.
Enciklopedia që shpesh e harrova,
respekt për autorët, po qartë e provova
pak fjalë të vlefshme, shumica të kota.
Ju lumtë, kush ka vullnet ta lexojë.
Një pasqyrë trishtonjëse për provë ndërrimi
si fishket fytyra afër perëndimit.
I lumtur frymori që nuk e kuptoi.
Ca gozhdë, një çekan, një sharrë që shërbeu
sa herë që tufani dritaret m’i theu,
një herë gozhdës, tri herë potkoit.
Këto do mbeten mbi varr të harrimit.
Një lëndinë e gjerë për fakirë të mërgimit.
Pa e ditur të gjorat që nisa udhëtimin,
Pa pasur rast t’u thosha “lamtumirë”.
I lashë bonjake për këdo që i bleu.
Privilegj i rrallë është shpirti i lirë.
FANTAZMË
Lulet e bukura që ti ujitje në saksi
u thanë, o zonjë, që kur ike ti;
zemëruara që i harroi ibriku dhe dora
se ashtu mendojnë lulet e gjora
që s’dinë ç’është terror e tiraní.
S’kanë parë foshnja të vdekura në djepe
s’kanë parë toga ekzekutimi në heshtje
as kurora mbi varre, as arkivolë mavi.
Pemët po zhvishen e vështrojnë me çudi
që nuk të shohin në kopsht dhe avlli
me futën plot pjeshkë e mollë.
Çuditen pemët dhe lisat e gjorë,
përse mjegull e zezë mbi Vlorë,
se s’panë foshnje të vdekur në djepe
s’panë toga ekzekutimi në heshtje.
Ecin heronjtë të qetë pa urrejtje
në Mesovun do takohen me vdekje;
dëshmorët e sotëm, Epopeja e djeshme,
pa emra varri, pa kujtim për rini.
Oshëtimë e thellë nga mali e nga deti.
Një grigjë engjëjsh trembur nga tërmeti
të pambaruar, të nevojshëm, të fshehtë
bjenë një mesazh tmerri të rreptë.
Harroi frymori emrin kush ishte
një koncert perëndish politeiste;
i luten Zotit të vështrojë nga rrëmeti.
Meteorë gjigantë zbresin nga qielli
për t’u mbytur në fundin e detit
si caktim kohe mes Zotit dhe djallit.
Të tregojë legjendë në shekuj i gjalli.
Dëgjohet një fshamë arratije nga mali,
do jetë thirrja jote që të lodhi malli.
Për jetë e për vdekje na ndau tirani
koha përtace gjysmë shekulli zgjati.
Sa zor do ketë të na tresë balta:
mua nga pendimi, ty ethet e zjarrta.
Ky qe zari, o Dritë, që na lozi fati!
FATALITET
Na jemi ata që s’deshëm të jemi
as deshëm të vimë, as duam të vemi,
as që e dimë, kur dhe ku do qëndrojmë.
Pyesim, s’e gjejmë cili është qëllimi;
udhëtarë të humbur si shpendë arratije;
diçka që s’e dimë, diçka që kërkojmë
në shkreti, në dete, në pyje
pa itinerar, as traguard përfundimi.
Na jemi koha që ndryshohemi dhe ndryshojmë
trajtat dhe ngjyrat nëpërmjet ethurisë:
Na s’dimë se pse qajmë e këndojmë
siç duan shpresat; nënat e mërzisë:
kur pas ironisë, ikin fluturojnë:
Siç na zë gjumi, aperitivi i vdekjes
siç na thonë ëndrrat, nuset e përpjekjes
në këtë tunel prej sere e thëngjilli.
Qorra, nuk shohim që gurët e yçit
i luan një dorë e mbëshehur dhe kyçit;
ia mbylli panxhat që kur nisëm udhëtimin.
Çmendëri aventure, komedi e vdekjes,
aktorë somnambulë në dramë të përpjekjes,
surprizë: fillimi; surprizë: mbarimi.
PLAKU LEGJENDAR
Takova një natë, në një vend të paemër
larg në kohë dhe hapësirë si në ëndërr
një plak në udhëkryq. I binte kitarës.
S’i fola, s’më foli, çudi e pashpjeguar;
mundohem ta harroj, kurrë pa e harruar,
më vështron dëshpëruar, duke qarë i penduar
që s’ma mësoi muzikën e dhembjes
ethen e trishtimit, vërbimin e mendjes
që: nga burimi i helmuar i farës
mbijnë ferra e driza në vijat e arës.
Enigmë misteri, kurrë e kuptuar.
Ndëgjoj ata tinguj që më plagosën në zemër.
Ia kuptova fjalët, çdo tingull një emër.
Origjina e njeriut, buroi nga një femër.
Gabimi i Ademit: mëkat i mallkuar.
VAJET E KOHËS
Shtëpia gërmadhë po kalbet nga shiu
qan se kujton kur qeshte çilimiu
në mes të djepit e të vatrës së zjarrit.
Qan pasqyra për hije njeriu,
qan një korb mbi një degë ulliu,
një plakë e panjohur qan sipër një varri.
Qajnë librat në rafte që i brejti egrasija
shtypur nën harrim të t’vdekurve nga urija
që nuk e pyesin të thotë fjalën e tija
plaku që kërkon varrin e djalit.
Qan kopshti me bimë, me pemë e me lule
duke u tharë, duke u shkrirë, duke u kalbur
trëndafili simetrik, vjollca me përvujtje,
krisja dhe ferra trazuar me antulje,
pështetur njëra-tjetrës vdesin duke iu falur
Zotit anonim që s’e dinë a ekziston;
frika dhe vetmia vdekjen e mëson.
Qajnë fantazmat që lashë në hajate
për kohën që vjen e shkon duke i plakë.
Qajnë shkronjat që mbetën në kartë;
dorëshkrimet që dogjën dy duar lapurake
me urdhër të një komisari të lartë.
Qajnë shtizat e sahatit të madh që e ngjiti
në mur të fortë një dorë fakiri
në net shekullore nëmëroi e përsëriti
ankimet e popullit që jehon arratia
pa u lodhur i gjori nga heshtja e vetmia.
Ashtu do qajë me ato letërsia
për boshësinë që la tirania.
Do ngjajnë monotone ankimet e mia
atij që nuk njohu si u varros Historia.
CICKËRRA PASQYRE TË THYER
7 prilli 1939 – Pashkët
Një agim Prilli të ftohtë e të mjegulluar
Pashalimani qëndisur me anije
si male të zez në trajta gjeometrie
villnin zjarr për Mal të Shashicës.
Duke pritur urdhrin e xha Rrapos*
ja nga ekstazi i pagëzimit me luftën,
ja nga padurimi i fillimit të zjarrit
ndjeva qartë zërin e Donikës...
Është e kotë Përpjekja
më e kotë është vdekja.
Armikut do t’i vijë ora e mbarimit
më shpejt se ç’e pati caktuar dëshpërimi.
Mbajta vesh mirë, si i dehur, si i pirë;
qenkej magji qiellore, fusha e nderit.
M’u duk që dëgjova zërin e Skënderit.
Mbajta vesh mirë, ish zëri i Qazimit
S’di se pse ky zë më rrëngjethi.
Entuziazmi i luftës apo lajmërim kujdesi?
Xha Rrapua, i qetë si dervish teqeje,
prekte fshatarët me kraharorin për kumi.
-Mos hapni zjarr sado afër t’i keni
varkat shkarkonjëse; sa të fryjë bilbili.
Syrin në nishan, gishtin në këmbëz;
të qetë e gjakftohtë pa asnjë lloj vendimi
as për entuziazëm e as për dhembje.
Kur të fryjë tri herë borija
do të tërhiqem me drejtim nga Kanina,
në Fushë të Qemalit do e bëjmë takimin.
Më pa, m’u afrua, qeshi e tha:
-Këtë mësim s’e nxure në shkollat e mëdha.
Eja me mua t’ia shtrojmë bisedimit
si dikur në Hoxhollaj nën kala*
Duke më fërkuar kokën e duke qeshur:
-Të qenkej këtu babë hoxha të të shihte
do të kënaqej si në kremtim Parajse...-
Ja nga ekstazi, ja nga gëzimi,
ja nga kënaqja e atij luftimi,
m’u duk vetja si Pirrua e Araniti.
Eufori e luftës është e vetmja shpresë
që jep trishtimi, tjetër lloj trishtimi;
të vejë burri në luftë e të mos vdesë.
*SHËNIM HISTORIK
Rrapo Çelo Sevasteri, hero dhe legjendë e gjallë i Luftës së Vlorës 1920 – qe i vetmi lab, që me iniciativën e tij, më 5 prill, zbriti në Vlorë, me afërsisht njëqind burra të pjekur, mbijetonjës të Epopesë sonë kombëtare për të luftuar ose për të vdekur në plazhin e Skelës së Vlorës, që nga Moli i Madh deri te banesat e Kokosharëve.
/Shqiptarja.com
Një tryezë, pak libra, një radio muzike –
e vetmja dashnore që më qëndroi mike,
transfiguruar në një besim Feje.
Një pirg letër e bardhë multiforme
penë dhe ngjyra përmbi katërshore;
siç i lashë mbrëmë, pa i ndarë prej meje.
Në mur një nënë dhe një nuse fëmijë,
një fotografi me heronj Shqipërije;
gjakun e tyre e ndiej nëpër deje.
Bastuni, çelësat, gjyslyket, monedha;
panxha e ndryshkur sa s’mbyllet dot dera.
Si mua dhe asaj i është lodhur teftiku.
Shënime heterogjene; s’i lexon dot as miku.
Një kupë me ujë, ca vjollca të fishkura,
ca letra me mburrje sa dhe të paditura,
ora, që s’më bie, që kurrë s’e vështrova,
se vrapon si e çmendur koha
e që s’më jep rast të kuptoj që jetoj.
Enciklopedia që shpesh e harrova,
respekt për autorët, po qartë e provova
pak fjalë të vlefshme, shumica të kota.
Ju lumtë, kush ka vullnet ta lexojë.
Një pasqyrë trishtonjëse për provë ndërrimi
si fishket fytyra afër perëndimit.
I lumtur frymori që nuk e kuptoi.
Ca gozhdë, një çekan, një sharrë që shërbeu
sa herë që tufani dritaret m’i theu,
një herë gozhdës, tri herë potkoit.
Këto do mbeten mbi varr të harrimit.
Një lëndinë e gjerë për fakirë të mërgimit.
Pa e ditur të gjorat që nisa udhëtimin,
Pa pasur rast t’u thosha “lamtumirë”.
I lashë bonjake për këdo që i bleu.
Privilegj i rrallë është shpirti i lirë.
FANTAZMË
Lulet e bukura që ti ujitje në saksi
u thanë, o zonjë, që kur ike ti;
zemëruara që i harroi ibriku dhe dora
se ashtu mendojnë lulet e gjora
që s’dinë ç’është terror e tiraní.
S’kanë parë foshnja të vdekura në djepe
s’kanë parë toga ekzekutimi në heshtje
as kurora mbi varre, as arkivolë mavi.
Pemët po zhvishen e vështrojnë me çudi
që nuk të shohin në kopsht dhe avlli
me futën plot pjeshkë e mollë.
Çuditen pemët dhe lisat e gjorë,
përse mjegull e zezë mbi Vlorë,
se s’panë foshnje të vdekur në djepe
s’panë toga ekzekutimi në heshtje.
Ecin heronjtë të qetë pa urrejtje
në Mesovun do takohen me vdekje;
dëshmorët e sotëm, Epopeja e djeshme,
pa emra varri, pa kujtim për rini.
Oshëtimë e thellë nga mali e nga deti.
Një grigjë engjëjsh trembur nga tërmeti
të pambaruar, të nevojshëm, të fshehtë
bjenë një mesazh tmerri të rreptë.
Harroi frymori emrin kush ishte
një koncert perëndish politeiste;
i luten Zotit të vështrojë nga rrëmeti.
Meteorë gjigantë zbresin nga qielli
për t’u mbytur në fundin e detit
si caktim kohe mes Zotit dhe djallit.
Të tregojë legjendë në shekuj i gjalli.
Dëgjohet një fshamë arratije nga mali,
do jetë thirrja jote që të lodhi malli.
Për jetë e për vdekje na ndau tirani
koha përtace gjysmë shekulli zgjati.
Sa zor do ketë të na tresë balta:
mua nga pendimi, ty ethet e zjarrta.
Ky qe zari, o Dritë, që na lozi fati!
FATALITET
Na jemi ata që s’deshëm të jemi
as deshëm të vimë, as duam të vemi,
as që e dimë, kur dhe ku do qëndrojmë.
Pyesim, s’e gjejmë cili është qëllimi;
udhëtarë të humbur si shpendë arratije;
diçka që s’e dimë, diçka që kërkojmë
në shkreti, në dete, në pyje
pa itinerar, as traguard përfundimi.
Na jemi koha që ndryshohemi dhe ndryshojmë
trajtat dhe ngjyrat nëpërmjet ethurisë:
Na s’dimë se pse qajmë e këndojmë
siç duan shpresat; nënat e mërzisë:
kur pas ironisë, ikin fluturojnë:
Siç na zë gjumi, aperitivi i vdekjes
siç na thonë ëndrrat, nuset e përpjekjes
në këtë tunel prej sere e thëngjilli.
Qorra, nuk shohim që gurët e yçit
i luan një dorë e mbëshehur dhe kyçit;
ia mbylli panxhat që kur nisëm udhëtimin.
Çmendëri aventure, komedi e vdekjes,
aktorë somnambulë në dramë të përpjekjes,
surprizë: fillimi; surprizë: mbarimi.
PLAKU LEGJENDAR
Takova një natë, në një vend të paemër
larg në kohë dhe hapësirë si në ëndërr
një plak në udhëkryq. I binte kitarës.
S’i fola, s’më foli, çudi e pashpjeguar;
mundohem ta harroj, kurrë pa e harruar,
më vështron dëshpëruar, duke qarë i penduar
që s’ma mësoi muzikën e dhembjes
ethen e trishtimit, vërbimin e mendjes
që: nga burimi i helmuar i farës
mbijnë ferra e driza në vijat e arës.
Enigmë misteri, kurrë e kuptuar.
Ndëgjoj ata tinguj që më plagosën në zemër.
Ia kuptova fjalët, çdo tingull një emër.
Origjina e njeriut, buroi nga një femër.
Gabimi i Ademit: mëkat i mallkuar.
VAJET E KOHËS
Shtëpia gërmadhë po kalbet nga shiu
qan se kujton kur qeshte çilimiu
në mes të djepit e të vatrës së zjarrit.
Qan pasqyra për hije njeriu,
qan një korb mbi një degë ulliu,
një plakë e panjohur qan sipër një varri.
Qajnë librat në rafte që i brejti egrasija
shtypur nën harrim të t’vdekurve nga urija
që nuk e pyesin të thotë fjalën e tija
plaku që kërkon varrin e djalit.
Qan kopshti me bimë, me pemë e me lule
duke u tharë, duke u shkrirë, duke u kalbur
trëndafili simetrik, vjollca me përvujtje,
krisja dhe ferra trazuar me antulje,
pështetur njëra-tjetrës vdesin duke iu falur
Zotit anonim që s’e dinë a ekziston;
frika dhe vetmia vdekjen e mëson.
Qajnë fantazmat që lashë në hajate
për kohën që vjen e shkon duke i plakë.
Qajnë shkronjat që mbetën në kartë;
dorëshkrimet që dogjën dy duar lapurake
me urdhër të një komisari të lartë.
Qajnë shtizat e sahatit të madh që e ngjiti
në mur të fortë një dorë fakiri
në net shekullore nëmëroi e përsëriti
ankimet e popullit që jehon arratia
pa u lodhur i gjori nga heshtja e vetmia.
Ashtu do qajë me ato letërsia
për boshësinë që la tirania.
Do ngjajnë monotone ankimet e mia
atij që nuk njohu si u varros Historia.
CICKËRRA PASQYRE TË THYER
7 prilli 1939 – Pashkët
Një agim Prilli të ftohtë e të mjegulluar
Pashalimani qëndisur me anije
si male të zez në trajta gjeometrie
villnin zjarr për Mal të Shashicës.
Duke pritur urdhrin e xha Rrapos*
ja nga ekstazi i pagëzimit me luftën,
ja nga padurimi i fillimit të zjarrit
ndjeva qartë zërin e Donikës...
Është e kotë Përpjekja
më e kotë është vdekja.
Armikut do t’i vijë ora e mbarimit
më shpejt se ç’e pati caktuar dëshpërimi.
Mbajta vesh mirë, si i dehur, si i pirë;
qenkej magji qiellore, fusha e nderit.
M’u duk që dëgjova zërin e Skënderit.
Mbajta vesh mirë, ish zëri i Qazimit
S’di se pse ky zë më rrëngjethi.
Entuziazmi i luftës apo lajmërim kujdesi?
Xha Rrapua, i qetë si dervish teqeje,
prekte fshatarët me kraharorin për kumi.
-Mos hapni zjarr sado afër t’i keni
varkat shkarkonjëse; sa të fryjë bilbili.
Syrin në nishan, gishtin në këmbëz;
të qetë e gjakftohtë pa asnjë lloj vendimi
as për entuziazëm e as për dhembje.
Kur të fryjë tri herë borija
do të tërhiqem me drejtim nga Kanina,
në Fushë të Qemalit do e bëjmë takimin.
Më pa, m’u afrua, qeshi e tha:
-Këtë mësim s’e nxure në shkollat e mëdha.
Eja me mua t’ia shtrojmë bisedimit
si dikur në Hoxhollaj nën kala*
Duke më fërkuar kokën e duke qeshur:
-Të qenkej këtu babë hoxha të të shihte
do të kënaqej si në kremtim Parajse...-
Ja nga ekstazi, ja nga gëzimi,
ja nga kënaqja e atij luftimi,
m’u duk vetja si Pirrua e Araniti.
Eufori e luftës është e vetmja shpresë
që jep trishtimi, tjetër lloj trishtimi;
të vejë burri në luftë e të mos vdesë.
*SHËNIM HISTORIK
Rrapo Çelo Sevasteri, hero dhe legjendë e gjallë i Luftës së Vlorës 1920 – qe i vetmi lab, që me iniciativën e tij, më 5 prill, zbriti në Vlorë, me afërsisht njëqind burra të pjekur, mbijetonjës të Epopesë sonë kombëtare për të luftuar ose për të vdekur në plazhin e Skelës së Vlorës, që nga Moli i Madh deri te banesat e Kokosharëve.











