Hedhja e kapeleve është një rit i studentëve në gjithë botën. Ata festojnë ashtu  përfundimin e studimeve të larta.

Në kopshtin e tyre të kujtimeve ajo mbetet një nga ngjarjet më të bukura. Sepse shënon “fluturimin” në jetën e re si profesionistë të diplomuar. 

Në protestën e pardjeshme një grup studentësh bënë një gjest simbolik të kundërt me vallëzimin kremtues të kapeleve.

Nuk i hodhën, por i flakën. Për të dhënë mesazhin se vlera e  diplomave të fituara me përpjekje të mëdha humbet me shpejtësi në “ bursën” e një realiteti politiko-shoqëror, ku dija është e fundit.   

Ti mund të kesh një, madje dy diploma me nota të mira e shumë të mira. Mund të kesh mbaruar studimet me rezultate të shkëlqyera në një univeristet prestigjioz në Europë.

Të gjitha këto kanë një vlerë relative ose nuk kanë vlerë fare për t’u punësuar në administratën shtetërore nëse nuk ke “diplomën” e diplomave: Përkatësinë partiake familiare në PS-në të Ramës. Apo të qënit simpatizant dhe votues i verifikuar i saj. Apo të kesh një lidhje me dikë që bëhet garant se vota jote do të shkojë për partinë në pushtet. Apo të jesh vetë dikush që  e garanton këtë. Apo falë rrethanave të caktuara të jesh pjesë e  një “ fondi” të vogël që kryeministri dhe zyrtarë të  tjerë në shembullin e tij e mbajnë për të sajdisur ndonjë  “rrebel” të partive kundërshtare. Por, deri në një pikë, sepse sapo të shohin se përfituesi  nuk po merr ngjyrën mavi  të partisë e largojnë me një pretekst çfarëdo. Shembujt janë pa fund. 

Nuk është e thënë që  të diplomuarit e rinj të kenë në mendje të gjithë të punësohen në  sektorin publik. Kjo është e pamundur teorikisht. Shumë prej tyre kanë zgjedhje të parë dhe nganjëherë të fundit punësimin në sektorin privat. Por duke shkuar me mendimin se shteti është i të gjithëve, frustrohen, revoltohen, ndihen të diskriminuar, të përjashtur dhe të huaj në vendin e tyre kur shohin  si dominon kriteri partiak-elektoral në sektorin publik.  

Përveçse të  diskriminuar ndihen dhe janë viktima të këtij sistemi, ia shohin sherrin kudo ku ndodhen, edhe në sektorin privat ku punojnë  a duan të punojnë. Sepse politizimi për qëllime elektorale prodhon një pushtet të denatyruar në raport me trajtimin e  funksionit si shërbim ndaj vendit dhe qytetarëve. Sekush ka si merak të parë ta ketë mirë me punëdhënësen Parti. Më tej, prodhon mediokritet, arrogancë, korrupsion. Prodhon një administratë të fryrë që merr shumë më shumë se jep.   

Pra gjiithçka që  vetëm “ ha” në kurriz të nismës së lirë, vetëm i vështirëson  potencialet e  sipërmarrjes private, për rrjedhim i redukton hapësirat për  profesionistë të rinj, që detyrohen të punojnë jashtë profesionit, ose të shohin si alternativë emigrimin.   

Popullsia në Shqipëri është prej vitesh në rënie. Lindshmëritë janë në trendin e plakjes. Emigrimi vazhdon pa pauza. Por ka një gjë që nuk zvogëlohet pavarësisht se popullsia zvogëlohet. Pavarësisht se shërbimet online kanë mbyllur shumë sportele. Administrata publike. Rreth njëqind e tetëdhjetë mijë me statusin e nëpunësit publik, disa mijëra të tjerë me kontrata të përkohshme. Brenda kësaj armate të stërmadhe në një vend me dy milion e treqind mijë banorë, ku një e treta janë pensionistë, vegjetojnë dhe gëlojnë grupet e patronazhistëve që mbajnë nën vëzhgim bllokun elektoral të shtetpartisë, të cilin kanë mundësi ta menaxhojnë emër për emër.  

Dhe kështu, në vendin ku popullsia është në pikiatë partia në pushtet rritet e rritet. Pa ideologji, thjesht si ide pushteti, s’ka rëndësi me çfarë politikash. Kufinjtë  e pushtetit të saj me shtetin janë zhdukur, siç vinte në dukje raporti i OSBE/ODHIR-it për zgjedhjet e vitit 2025. Kjo është shtetpartia e kryeministrit Rama, të cilin s’reshtin ta tradhëtojnë, në të vertetë ta pohojnë si pasha lloj-lloj episodesh. Më i fundit një skenë pas përfundimit të samitit të NATO-s në Ankara. Të gjithë liderët po informonin vendet e tyre për rrezultatet historike të atij samiti, Rama prodhoi një kllounadë ku vuri Ministrin e Jashtëm dhe gjithë anëtarët e delegacionit në rolin e yllkave të kopshtit që thërrasin njëzëri fjalën që pret prej tyre edukatorja.  

Përmendem vetëm disa aspekte të aktulitetit  politiko-shoqëror shqiptar të ditëve tona që përbëjnë kontekstin e flakjes së kapeleve nga disa studentë në protestë.

Ata dhe qindra mijëra të rinj e të reja rreth qëllimeve të pastra të protestës nuk kanë ndërmend të flakin fatin dhe misionin e gjeneratës për një Shqipëri të re. Në të kundërtën: po e kalisin në betejën e tyre paqësore fitimtare me kastën e vjetër Rama-Berisha.