Harrojeni Gazën: sepse – përveç një përmendjeje të shkurtër në letrën e ftesës drejtuar rreth gjashtëdhjetë krerëve të shteteve dhe qeverive – në dokumentet që themelojnë Bordin e Paqes të Donald Trumpit nuk ka asnjë gjurmë të saj. Pra, harrojeni Gazën dhe kthejeni vëmendjen te bota: ajo që presidenti amerikan është i bindur se është i destinuar ta shpëtojë dhe ta udhëheqë.

Në këtë drejtim, sipas një mendimi pothuajse unanim të analistëve, po lëviz Bordi i Paqes i Trumpit: një ent – rregullat dhe karakteristikat e të cilit u zbuluan dje nga e përditshmja izraelite Haaretz – që, sipas synimeve të themeluesit, duhet të sjellë paqe dhe prosperitet në zonat e botës të goditura nga konfliktet dhe tensionet. Pak a shumë ajo që 80 vjet më parë 51 shtetet që nënshkruan të parat Kartën Themeluese të Kombeve të Bashkuara e kishin vendosur si objektiv. Prandaj tingëllon ironike që njoftimi i Trumpit erdhi në të njëjtën ditë kur sekretari i përgjithshëm i OKB-së përkujtonte përvjetorin, duke paralajmëruar për “forca të fuqishme” që përpiqen të “fundosin bashkëpunimin ndërkombëtar”. “Ne ecim përpara, pavarësisht gjithçkaje”, tha me fytyrë të zymtë Guterres, mandati i të cilit përfundon në fund të dhjetorit.

Fjalët luftarake të sekretarit në largim nuk mund ta fshehin faktin se dy vitet e fundit kanë qenë më të vështirat ndonjëherë për OKB-në: e plagosur, e diskredituar dhe e dobësuar nga armiqësia e hapur e Shteteve të Bashkuara, e cila u konkretizua fillimisht me shkurtime shumë të rënda të kontributeve dhe më pas me daljen, më 7 janar, nga 31 agjenci, të cilat Trump i ka cilësuar personalisht si “joefikase, të dëmshme ose të kushtueshme”. Mes enteve nga të cilat Amerika është tërhequr janë ato që merren me klimën, mjedisin, gratë, ndërtimin e paqes dhe mbrojtjen e viktimave të konflikteve të armatosura dhe dhunës seksuale. Janë pikërisht këto agjenci, dhe i gjithë sistemi që sillet rreth Pallatit të Qelqtë, që tani Trump synon t’i zëvendësojë me Bordin e tij të Paqes.

Sipas kartës themeluese, të parë nga Haaretz, Bordi do të punojë për “të rivendosur një qeverisje të besueshme dhe legjitime dhe për të garantuar një paqe të qëndrueshme në zonat e prekura ose të kërcënuara nga konfliktet”, në vend të organizatave të tjera. Edhe pse nuk e përmend drejtpërdrejt, dokumenti e kritikon në mënyrë implicite OKB-në, duke theksuar nevojën për “një organizëm ndërkombëtar për ndërtimin e paqes më të shkathët dhe më efektiv” dhe duke shtuar se një paqe e qëndrueshme kërkon “guximin për të braktisur institucione që shumë shpesh kanë dështuar”.

Në kartë thuhet gjithashtu se “Donald J. Trump do të jetë Presidenti inaugurues i Këshillit për Paqen” dhe nuk ka asnjë referencë për përfundimin e mandatit, as në lidhje me postin e presidentit të Shteteve të Bashkuara. Trumpit i garantohet e drejta ekskluzive për të ftuar shtetet të anëtarësohen, për të rinovuar ose për të revokuar anëtarësimin e tyre, për të emëruar dhe shkarkuar anëtarët e këshillit dhe për të vënë veton ndaj çdo vendimi. Vetëm një shumicë prej dy të tretash do t’u garantonte anëtarëve të tjerë të drejtën për t’iu kundërvënë zgjedhjeve të tij. Shteteve që do të dhurojnë të paktën një miliard dollarë do t’u garantohet një vend i përhershëm.

Në krye të prioriteteve të institucionit të ri, shkruan Financial Times duke cituar burime pranë Administratës Trump, janë Ukraina dhe Venezuela: dy nga krizat më komplekse ushtarake dhe politike të momentit. Çfarë suksesi mund të ketë një nismë e tillë? Reagimet e para duken skeptike: edhe pse pak liderë ndërkombëtarë janë të gatshëm ta kritikojnë hapur Trumpin – akoma më pak pas tarifave doganore të vendosura dje ndaj atyre që kundërshtuan hipotezën e një marrjeje nën kontroll nga SHBA e Groenlandës – diplomatët dhe analistët shprehen të dyzuar ndaj një enti të ri botëror të mbikëqyrur nga Shtetet e Bashkuara.

Është pak a shumë si historia e medaljes së Çmimit Nobel për Paqen, e dhuruar disa ditë më parë nga fituesja Maria Corina Machado presidentit amerikan, i cili nuk e ka fshehur kurrë zhgënjimin që nuk e ka marrë vetë këtë vlerësim. Pas veprimit të Machado-s, komiteti norvegjez që ndan çmimin bëri të ditur në një deklaratë se nuk mjafton të kesh medaljen për t’u konsideruar fitues i çmimit. Mutatis mutandis, mesazhi është i njëjtë: mund ta krijosh OKB-në tënde, por ajo nuk do të jetë kurrë vërtet OKB-ja./ La Repubblica