Bashkimi Europian po përgatitet të miratojë një nga paketat më të ashpra të viteve të fundit kundër emigracionit të paligjshëm, por kritikët paralajmërojnë se masat e reja po e afrojnë Europën me modelin e ndjekur nga administrata Trump në Shtetet e Bashkuara.

Pas negociatave mes Komisionit Europian, Parlamentit Europian dhe Këshillit Europian, institucionet e BE-së kanë arritur marrëveshje për një rregullore të re që synon të rrisë numrin e deportimeve të personave që nuk kanë të drejtë të qëndrojnë në territorin europian.

Sipas rregullave të reja, autoritetet kombëtare do të kenë më shumë kompetenca për të zbatuar urdhrat e largimit nga territori i BE-së. Mes masave që po shkaktojnë më shumë debat është mundësia që autoritetet të kryejnë kontrolle në banesa ose ambiente të tjera private për të gjetur persona që duhet të deportohen dhe për të sekuestruar sende personale në funksion të zbatimit të vendimit.

Rregullorja parashikon gjithashtu zgjatjen e periudhës së ndalimit administrativ për emigrantët që konsiderohen të rrezikuar për t’u larguar ose që nuk bashkëpunojnë me autoritetet. Aktualisht kufiri maksimal është 18 muaj, ndërsa me rregullat e reja ndalimi mund të zgjasë deri në 24 muaj dhe në raste të caktuara deri në 30 muaj.

Një tjetër element i debatueshëm është mundësia e uljes ose heqjes së përfitimeve sociale për personat që refuzojnë të zbatojnë urdhrat e deportimit.

Por ndoshta ndryshimi më i madh është krijimi i të ashtuquajturave “qendra kthimi” jashtë territorit të Bashkimit Europian. Këto qendra do të ngrihen në vende të treta dhe do të shërbejnë për mbajtjen e emigrantëve pa dokumente deri në momentin e kthimit të tyre në vendin e origjinës. Disa shtete europiane tashmë po zhvillojnë bisedime me vende afrikane për ngritjen e këtyre strukturave, megjithëse deri tani nuk është shpallur asnjë marrëveshje konkrete.

Rregullorja lejon gjithashtu ndalimin e familjeve me fëmijë dhe të miturve të pashoqëruar, megjithëse Parlamenti Europian thekson se kjo duhet të ndodhë vetëm si masë e fundit dhe për periudhën më të shkurtër të mundshme.

Për personat që konsiderohen rrezik për sigurinë, masat bëhen edhe më të ashpra. Ata mund të përballen me ndalim të përhershëm për të hyrë në Bashkimin Europian, ndërsa aktualisht kufiri maksimal i ndalimit të hyrjes është 10 vjet.

Institucionet europiane argumentojnë se ndryshimet janë të nevojshme pasi sistemi aktual nuk funksionon. Sipas të dhënave të BE-së, vetëm rreth 20% e personave që nuk kanë të drejtë ligjore për të qëndruar në territorin europian kthehen realisht në vendet e tyre.

Komisioneri europian për Migracionin, Magnus Brunner, e cilësoi marrëveshjen një hap të rëndësishëm për menaxhimin e migracionit.

“Me rregullat e reja kemi më shumë kontroll se kush mund të hyjë në Bashkimin Europian, kush mund të qëndrojë dhe kush duhet të largohet”, deklaroi ai.

Megjithatë, kundërshtarët e paketës shohin ngjashmëri të forta me praktikat e agjencisë amerikane ICE, e cila gjatë mandatit të dytë të Donald Trump është kritikuar për operacione agresive kundër emigrantëve pa dokumente.

Eurodeputetja e të Gjelbërve, Mélissa Camara, tha se marrëveshja dobëson të drejtat procedurale, zgjat periudhat e ndalimit dhe lejon praktika të ngjashme me ato të ICE, përfshirë kontrollet në banesa.

Edhe organizatat që mbrojnë të drejtat e emigrantëve kanë reaguar ashpër. Silvia Carta, nga Platforma për Bashkëpunimin mbi Emigrantët Pa Dokumente, paralajmëroi se ligji mund të ekspozojë qindra mijëra njerëz ndaj dhunës, ndarjes së familjeve dhe transferimit në vende me të cilat nuk kanë më lidhje reale.

Në anën tjetër, mbështetësit e marrëveshjes këmbëngulin se rregullat nuk prekin emigrantët që jetojnë dhe punojnë ligjërisht në Europë apo personat që kanë marrë mbrojtje ndërkombëtare. Sipas tyre, bëhet fjalë vetëm për krijimin e një sistemi të përbashkët europian për ata që kanë kaluar të gjitha procedurat ligjore dhe janë vlerësuar si persona pa të drejtë qëndrimi.

Marrëveshja shënon një tjetër hap në reformimin e sistemit europian të azilit dhe migracionit, një proces që nisi në vitin 2020 pas traumës së krizës migratore të vitit 2015, kur më shumë se 1.3 milionë refugjatë dhe emigrantë mbërritën në Europë, kryesisht nga Siria dhe Afganistani.