Negociatat me BE, Dhuka: Punojmë për mbylljen e 10 kapitujve! Gogu: Ulja e dosjeve në gjykata, sfidë serioze për integrimin

Avokati i Popullit nënvizoi disa pika që ai i sheh ende të papërmbushura në lidhje me procesin e integrimit. Ai kërkoi akses në sistemin gjyqësor dhe problematikat me diskriminimin, ku vlerësoi legjislacionin, por jo zbatimin.

“Një ligj që nuk zbatohet, nuk është më ligj — është dokument”, tha Shabani, duke u ndalur më pas te e drejta e pronës: “E drejta e pronës duhet të jetë baza mbi të cilën mbështetet baza e ekonomisë”, tha ai.

Nisur nga kjo, ai bëri edhe 3 propozime për zgjidhjen e tyre, duke shtuar: “I shohim problemet me synim t'i zgjidhim, jo t'i përdorim, dhe jo t'i fshehim.”

“E para: për fazën para-IBAR, Kuvendi të shqyrtojë rritje të dedikuar buxhetore për sistemin e burgjeve dhe paraburgimeve. E dyta: ndryshimet e fundit në Ligjin 15/2015 forcojnë rolin mbikëqyrës të Kuvendit në negociata. Ky forcim duhet të reflektohet edhe në një dëgjim të rregullt e të strukturuar të institucioneve të pavarura para çdo vlerësimi të rëndësishëm të BE-së. E treta: institucionet publike të kenë detyrim ligjor për të raportuar brenda afateve specifike shkallën e zbatimit të rekomandimeve të institucioneve të pavarura”, tha Shabani.

Hapja e 33 kapitujve të negociatave në 13 muaj u theksua si rekord nga Avokati i Popullit, Endrit Shabani në Këshillin Kombëtar të Integrimit, por pati edhe rezerva. Shabani tha se integrimi matet nga distanca midis ligjit në letër dhe në praktikë.

“Shqipëria hapi të 33 kapitujt e negociatave brenda trembëdhjetë muajve. Ky është një rekord. Por është edhe një nga ato statistika që duken mirë në një infografik dhe pak më keq në sportelin ku një qytetar pret prej tre vjetësh për një vërtetim pronësie. Sepse matësi i vërtetë i integrimit europian nuk është vetëm numri i kapitujve të hapur, por distanca midis ligjit në letër dhe ligjit në praktikë. Pikërisht kjo distancë është ajo që IBAR-i do të vlerësojë. Le të flasim hapur: IBAR-i aktualisht qëndron në Bruksel, mes shteteve anëtare që po pyesin: a po reformohet vërtet Shqipëria? Kjo është pyetja që po bëjmë edhe ne këtu. Është pyetja që unë e bëj si Avokat i Popullit kur shoh mijëra ankesa që vijnë për administratën publike dhe gjyqësorin”, tha Shabani.

Ministri Toni Gogu, thotë se Shqipëria është drejt standardeve europiane sa i takon drejtësisë. Ai tha se brenda një viti, janë përmbushur 14 pika të ndërmjetme të negociatave dhe theksoi rezultatet e arritura.

“Shqipëria nuk ka shkuar përpara Komisionit Europian, para aprovimit të piketave të ndërmjetme me fjalë e llafe, por me hapa konkretë të masave. Mendoj që ka qenë ushtrimi më kompleks institucional që ka ndërmarrë qeveria. Në fund të ditës, pyetja është si po përfiton qytetari shqiptar nga kjo negociatë? Ka disa tregues që do t’i them shumë shkurt. E para, sistemi po hyn gradualisht në një fazë më të qëndrueshme funksionimi, me gjithë numrin e lartë të stokut të çështjeve, ka një tregues pozitiv që na jep shpresë që mund të adresojmë pikën e dobët të sistemit të eficencës që kaloi sprovën e vettingut dhe është ulja e stokut në Gjykatën e Lartë. Nga 2020 deri sot, stoku në Gjykatën e Lartë është ulur me 60%. Së dyti, po ndërtojmë standarde më të forta profesionalizmi e përgjegjshmërie. Vettingu, që mbyllet më 17 qershor, është projekti më afatgjatë që një vend ka pasur me BE para bashkimit. Mendoj që kjo është provë e qartë e seriozitetit të Shqipërisë në procesin e integrimit”, tha Gogu duke shtuar si pika zgjerimin e ndihmës juridike falas dhe dixhitalizimin e sistemit gjyqësor përmes platformës JURONIX.

Gogu solli në vëmendje edhe sfidat që parashtron për drejtësinë procesi i integrimit.

“Besoj që drejtësia do të jetë më e shpejtë, më e besueshme dhe e aksesueshme për qytetarin. Duhet të rrisim eficencën në sistem, të ulim 130 mijë çështjet në mënyrë domethënëse, kemi adresuar forcimin e garancive proceduriale, kemi ngritur një grup pune që po punon për Kodin Penal, e presim të mbërrijë në ministri dhe kemi siguruar asistencë teknike nga Komisioni Europian që të kemi një rishikim të dytë pas përfundimit të draftit fillestar dhe po punohet me Kodin e Procedurës Penale”, tha Gogu duke nënvizuar se nevojitet “bashkëpunim institucional” dhe jo “spektakël.”

“Ditët, muajt, vitet e mundësisë sonë të madhe”, u shpreh kryenegociatorja e Shqipërisë para Këshillit Kombëtar të Integrimit. Majlinda Dhuka nënvizoi se mbyllja e negociatave është sfida më e madhe që vjen dhe ka nisur një punë intensive për përgatitjen e të paktën 10 kapitujve. Tre prej tyre vlerësohen të realizuar, ndërsa vijon puna për të tjerët.

“Sfida është mbyllja e tyre me dinjitet, cilësi dhe rezultate të pakthyeshme si vend i BE. Po punojmë intensivisht që të përgatisim teknikisht mbylljen e kapitujve për të paktën 10 kapitujt e parë që mbulojnë 27 nga 101 piketa në total, teksa punojmë paralelisht me të gjitha fushat ose kapitujt e tjerë. Sa u përket kapitujve 30, marrëdhëniet me jashtë, 25, kërkimi shkencor dhe 26 – arsimi, ne vlerësojmë se Shqipëria i ka kryer të gjitha përgatitjet. Sigurisht pritet vlerësimi i Komisionit Europian dhe vendeve anëtare”, tha Dhuka.

Kryenegociatorja e Shqipërisë për integrimin, Majlinda Dhuka tha se Shqipëria është në një moment kyç. Ndërsa vlerësoi punën e bërë, ajo u shpreh se tani vjen faza më e rëndësishme, mbyllja e kapitujve.

“Shqipëria është sot në një moment kyç dhe të rëndësishëm për rrugën europiane. Vijmë nga çelja e negociatave dhe punës së vlerësueshme dhe shkojmë në një fazë intensive të përgatitjeve teknike, shoqërore e ekonomike të transformimit evropian për të mbyllur negociatat për anëtarësim, të njohur si kapituj, një nga një dhe njëherësh. Shqipëria ka hyrë në një fazë të re që është njëherësh më e avancuar dhe më kërkuese sa i përket vullnetit në reformim dhe aftësisë në transformim europian. Kjo është faza më e rëndësishme, ajo e të bërit një vend anëtar, një shtet me institucione europiane, drejtësi europiane, treg europian, vend me standarde europian”, tha Dhuka.

Dhuka nënvizoi se kjo fazë vjen me një sërë kërkesash për vendin dhe nevojën për përmirësim të vazhdueshëm.

“Kjo fazë inkurajon dhe teston vullnetin dhe aftësinë europiane të të gjitha institucioneve dhe ka imperativ bashkëpunimin e ngushtë. Kjo fazë vjen me nevojën për rolin emancipues të shoqërisë civile, përmes dijes dhe advokacisë, me nevojën për të bërë zërin e qytetarëve të dëgjohet. Ajo vjen me nevojën për të thithur dhe hapur sa më shumë dijen europiane, për të çuar zërin e Shqipërisë dhe lartësuar profilin e saj në shoqërinë europiane, mundësinë për bizneset për t’u afruar me tregun europian, me përgjegjësinë për të bërë biznes sipas rregullit dhe standardit europian, ndaj në plot raste do të kërkojë përmirësime”, tha Dhuka.