Në shtator, Benjamin Netanyahu mund ta gjejë veten duke kaluar dyert e Pallatit të Qelqtë për të marrë pjesë në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së me një urdhër arresti mbi supe dhe me një kryebashkiak të vendosur për të verifikuar nëse ai mund të zbatohet. Kryebashkiaku i ri demokrat i Nju Jorkut, Zohran Mamdani, ka njoftuar se dëshiron të verifikojë nëse ekzistojnë instrumentet ligjore për të zbatuar urdhrin e arrestit të lëshuar ndaj kryeministrit izraelit nga Gjykata Penale Ndërkombëtare.

"Besoj se kryeministri Netanyahu duhet të gjykohet në Hagë", deklaroi Mamdani gjatë një interviste për The New York Times, duke iu referuar liderit izraelit si "një kriminel lufte i akuzuar nga Gjykata Penale Ndërkombëtare".

Për të qenë të saktë, lideri izraelit dhe ish-ministri i Mbrojtjes, Yoav Gallant, akuzohen nga Gjykata për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit të kryera gjatë konfliktit në Rripin e Gazës, pas sulmeve të 7 tetorit 2023. Mes akuzave përfshihen përdorimi i urisë si metodë lufte përmes privimit të popullsisë civile nga mjetet e domosdoshme për mbijetesë, si edhe vrasje, përndjekje dhe akte të tjera çnjerëzore.

Precedentët

Dhe nuk është hera e parë që Mamdani shprehet në këto terma ndaj liderit izraelit. Deklaratat e tij janë në vijimësi të qëndrimeve që ai ka mbajtur gjatë viteve të fundit. Muslimani i parë dhe amerikani i parë me origjinë nga Azia Jugore (ka lindur në Ugandë nga prindër indianë) i zgjedhur kryebashkiak i Nju Jorkut në janar 2026, demokrati 34-vjeçar është prej kohësh një nga zërat më kritikë të politikës amerikane ndaj qeverisë Netanyahu.

Si deputet i shtetit të Nju Jorkut, në vitin 2023 ai promovoi projektligjin "Not on Our Dime!: Ending New York Funding of Israeli Settler Violence Act", me synimin për të ndaluar financimin e vendbanimeve izraelite në Bregun Perëndimor përmes organizatave bamirëse të regjistruara në shtetin e Nju Jorkut.

Më pas, gjatë fushatës elektorale, ai kishte deklaruar se kryeministri izraelit duhej të arrestohej nëse do të mbërrinte në qytet pas urdhrit të arrestit të lëshuar nga Gjykata Penale Ndërkombëtare më 21 nëntor 2024.

Problemi i marrëdhënieve mes Gjykatës Penale Ndërkombëtare dhe SHBA-së

Megjithatë, kryebashkiaku i "Mollës së Madhe" shpjegoi se nuk e di nëse ka realisht autoritetin për t'i kërkuar Departamentit të Policisë së Nju Jorkut të ndalojë një kryetar qeverie të huaj.

"Jemi në një fazë konsultimesh aktive" me zyrën ligjore të qytetit, tha ai. "Do të bëjmë gjithçka që më lejon ligji, por nuk do të hartojmë ligje të posaçme për këtë qëllim."

Megjithatë, deklaratat e tij rrezikojnë të mbeten vetëm fjalë, slogane politike. Shtetet e Bashkuara nuk e kanë ratifikuar traktatin themelues të Gjykatës Penale Ndërkombëtare të Hagës dhe, për këtë arsye, nuk kanë detyrim juridik të zbatojnë vendimet e saj.

Prandaj, edhe nëse Netanyahu do të mbërrinte në Nju Jork për të marrë pjesë në punimet e OKB-së, një arrestim i mundshëm i tij nuk do të varej vetëm nga vullneti i administratës së qytetit, por do të përfshinte qeverinë federale dhe një sërë çështjesh komplekse të së drejtës së brendshme dhe ndërkombëtare.

Faktori Trump

Sikur të mos mjaftonte kjo, qëndrimi i Mamdanit është krejtësisht i kundërt me atë të administratës Trump. Presidenti amerikan e ka cilësuar urdhrin e Gjykatës si "të paligjshëm". Në përputhje të plotë me deklaratat e tij, Trump i ka garantuar Netanyahut një mbrojtje të plotë nga pasojat e këtij urdhri. Edhe pasi urdhri i arrestit ishte lëshuar, Netanyahu ka udhëtuar gjashtë herë në Shtetet e Bashkuara, është pritur në Shtëpinë e Bardhë dhe në rezidencën Mar-a-Lago, pa pasur asnjë efekt praktik urdhri i Gjykatës.

Në mbështetje të kësaj linje veprimi, kujtohet se më 6 shkurt 2025, pak pas vizitës së Netanyahut në Shtëpinë e Bardhë, Trump firmosi një urdhër ekzekutiv që autorizon qeverinë amerikane të vendosë sanksione të ndryshme ndaj zyrtarëve, gjyqtarëve, prokurorëve dhe punonjësve të Gjykatës Penale Ndërkombëtare që marrin pjesë në hetime ndaj qytetarëve amerikanë ose të vendeve aleate, si Izraeli.

Nëse fjalët e Mamdanit do të mbeten një provokim politik apo do të hapin një çështje diplomatike, kjo me shumë gjasë do të vendoset në shtator, kur liderët botërorë do të mblidhen në Nju Jork për Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së.

Por një gjë është tashmë e sigurt: urdhri i arrestit i Gjykatës do të vazhdojë të shoqërojë çdo udhëtim ndërkombëtar të Benjamin Netanyahut, duke e shndërruar çdo vizitë zyrtare jo vetëm në një çështje diplomatike, por edhe gjyqësore./Corriere Della Sera