Dhjetëra mijëra qytetarë mbushën qendrën e Zagrebit të shtunën, më 5 shtator, në një protestë masive kundër vonesave në pastrimin e dhjetëra mijëra tonëve mbetje të depozituara ilegalisht pranë qytetit të Gospićit, në rajonin e Likës. Protestuesit kërkuan ndërhyrje të menjëhershme nga qeveria kroate, duke paralajmëruar për rrezikun që ndotja paraqet për tokën, ujërat nëntokësore dhe shëndetin e banorëve.

Protesta, e organizuar nga iniciativa qytetare “Gospić je naš dom” (“Gospići është shtëpia jonë”), u zhvillua nën sloganin “Hodaj za Liku, hodaj za Hrvatsku” (“Ec për Likën, ec për Kroacinë”). Qytetarë nga Lika dhe zona të tjera të vendit iu bashkuan marshimit drejt sheshit qendror Ban Jelačić të Zagrebit.

Në qendër të zemërimit është rasti i mbetjeve të depozituara ilegalisht në zonën e Gospićit. Sipas autoriteteve dhe raportimeve të mediave ndërkombëtare, bëhet fjalë për dhjetëra mijëra tonë mbetje, mes tyre materiale industriale, plastike, elektronike dhe lloje të tjera mbetjesh. Një pjesë dyshohet se është sjellë në Kroaci nga vende të tjera europiane.

Shqetësimi është shtuar pas analizave që kanë treguar praninë e përqendrimeve të larta të metaleve dhe substancave PFAS në tokë dhe ujërat nëntokësore. Terreni karstik i Likës ka shtuar frikën se ndotja mund të përhapet përmes sistemit të ujërave nëntokësore.

Protestuesit kërkuan nga qeveria një plan konkret dhe afate të qarta për largimin e mbetjeve, si dhe përcaktimin e përgjegjësive për mënyrën se si tonelata të tëra mbetjesh përfunduan ilegalisht në zonë. Organizatorët kërkuan që autoritetet të paraqesin brenda 20 ditësh një plan të qartë për rehabilitimin e zonave të ndotura.

Një tjetër kërkesë ishte forcimi i kontrolleve dhe ndalimi i importit të mbetjeve të rrezikshme, ndërsa qytetarët kërkuan që personat përgjegjës për ndotjen të mbajnë përgjegjësi.

Në pankartat e ngritura në Zagreb shkruhej ndër të tjera se “mushkëritë e Kroacisë nuk mund të marrin më frymë”, ndërsa protestuesit e paraqitën çështjen jo vetëm si problem të Likës, por si një kërcënim mjedisor për të gjithë vendin. Protestës iu bashkuan edhe personalitete publike, mes tyre aktori i njohur Rade Šerbedžija.

Qeveria e kryeministrit Andrej Plenković ka deklaruar se procesi për zgjidhjen e problemit ka nisur dhe se është përzgjedhur kontraktori për fazën e parë të largimit të mbetjeve. Megjithatë, qytetarët dhe aktivistët akuzojnë autoritetet se kanë reaguar me vonesë ndaj një problemi që, sipas tyre, prej kohësh përbën rrezik për mjedisin dhe shëndetin publik.

Protesta e 5 shtatorit e zhvendosi çështjen nga Gospići në zemër të kryeqytetit kroat, me mesazhin se ndotja e Likës nuk është më vetëm një problem lokal. Organizatorët paralajmëruan se presioni ndaj institucioneve do të vazhdojë derisa të ketë masa konkrete për largimin e mbetjeve dhe rehabilitimin e zonës.