Projekti i qeverisë shqiptare për të siguruar kufizime të hyrjes në vendet evropiane për personat e përfshirë në dhunë gjatë manifestimeve gjen mbështetje në instrumente që parashikohen tashmë nga kuadri ligjor evropian. Tirana mund të përcjellë informacione dhe t’u kërkojë partnerëve vlerësimin e tyre, ndërsa vendimi për ndalimin e hyrjes do të mbetej në kompetencën e autoriteteve përkatëse të shteteve pritëse.

Referenca e parë është Kodi i Kufijve Schengen. Neni 6 i rregullores 2016/399 parashikon, ndër kushtet për hyrjen e shtetasve të vendeve të treta për qëndrime afatshkurtra, që ata të mos konsiderohen kërcënim për rendin publik, sigurinë e brendshme ose marrëdhëniet ndërkombëtare të njërit prej shteteve anëtare. Pra, përjashtimi nga detyrimi për vizë nuk nënkupton një të drejtë të pakushtëzuar për të kaluar kufirin. Një vlerësim i rrezikshmërisë mund të justifikojë refuzimin e hyrjes, duke respektuar procedurat dhe garancitë e parashikuara. Në këtë rast, fusha e zbatimit territorial është hapësira Schengen, e cila nuk përputhet plotësisht me Bashkimin Evropian.

Instrumenti i dytë është Sistemi i Informacionit Schengen, SIS, i cili u vë në dispozicion vendeve pjesëmarrëse, sinjalizimet e regjistruara nga autoritetet kombëtare. Ndër to përfshihen sinjalizimet për refuzimin e hyrjes dhe të qëndrimit të shtetasve të vendeve të treta. Neni 24 i rregullores 2018/1861 parashikon regjistrimin e një sinjalizimi kur një shtet, pas një vlerësimi individual, ka konstatuar një kërcënim për rendin publik ose sigurinë dhe ka marrë masën përkatëse në përputhje me legjislacionin e vet.
Për një nismë shqiptare, kjo do të kërkonte një hap thelbësor: një sinjalizim i ardhur nga Tirana nuk do të shndërrohej automatikisht në një ndalim në nivel evropian, por mund të shndërrohet në të tillë. Autoritetet e shtetit të cilit i kërkohet të ndërhyjë duhet të verifikojnë të dhënat e marra dhe të vlerësojnë nëse plotësohen kushtet për marrjen e një mase nga ana e tyre.

Ekziston gjithashtu një kuadër specifik evropian për parandalimin e dhunës gjatë ngjarjeve të mëdha. Neni 14 i vendimit 2008/615/GAI parashikon që shtetet anëtare të shkëmbejnë të dhëna personale kur dënime të formës së prerë ose rrethana të tjera japin arsye për të besuar se një person mund të kryejë vepra penale ose të kërcënojë rendin publik gjatë një ngjarjeje me përmasa ndërkufitare. Ky është një mekanizëm parandalues: nuk kërkon domosdoshmërisht që të pritet përsëritja e dhunës në vendin pritës. Megjithatë, ai ka të bëjë me shkëmbimin ndërmjet shteteve anëtare, nuk i jep drejtpërdrejt kompetenca Shqipërisë dhe nuk sjell automatikisht një ndalim udhëtimi.

Se këto instrumente mund të përkthehen në masa konkrete, e dëshmon samiti i G20-s në Hamburg në vitin 2017. Gjermania rivendosi përkohësisht kontrollet në kufijtë e brendshëm nga 12 qershori deri më 11 korrik, me objektivin e deklaruar për të penguar ardhjen e manifestuesve që synonin të kryenin akte dhune. Në një përgjigje drejtuar Bundestagut, qeveria raportoi se 62 personave u ishte refuzuar hyrja për arsye të lidhura me samitin. Në të njëjtën përgjigje, ajo shpjegoi se kishte përdorur informacione të marra nga policitë e huaja mbi lëvizjet e pjesëmarrësve potencialisht të dhunshëm.

Mbrojtja e lëvizjes së lirë nuk i përjashton plotësisht as kufizimet ndaj shtetasve të Bashkimit Evropian. Neni 27 i direktivës 2004/38/CE lejon kufizime për arsye të rendit publik ose të sigurisë publike, me kusht që sjellja personale të përbëjë një kërcënim real, aktual dhe mjaftueshëm serioz.

Instrumentet evropiane mundësojnë parandalimin e kërcënimeve ndaj sigurisë. Për t’i përdorur në mënyrë efektive, Tirana duhet të dëshmojë, rast pas rasti, përse sjelljet e dokumentuara justifikojnë një masë ndalimi të hyrjes, të miratuar në mënyrë të pavarur nga partnerët evropianë.


Lajmi kryesor:

Ekskluzive/ Paketa e sanksioneve e paralajmëruar nga Rama, burime: Listë e zezë në TIMS për dhunuesit në protesta, do t’u ndalohet hyrja në BE