Ka dy argumente që po dëgjohen këto ditë kundër reformës territoriale. Dy argumente aq të dobëta, sa të bën të dyshosh nëse janë serioze apo satirë. Fatkeqësisht, nuk janë satirë. Janë argumente publike të njerëzve që po mbrojnë ekzistencën e disa bashkive që prej vitesh jetojnë me frymëmarrje artificiale financiare.

I pari është ky: “Po u shkrinë bashkitë, do boshatiset territori.”

E lexova në më shumë se një vend dhe, sinqerisht, mendova se ishte ndonjë lajm i rremë. Në kohën e fake news, njeriu detyrohet të verifikojë edhe budallallëkun, se mos e ka keqkuptuar. Por jo. Është argument që po përdoret seriozisht.

Pra, sipas kësaj logjike, arsyeja pse njerëzit jetojnë në këto bashki nuk qenka ekonomia, puna, infrastruktura, investimet apo cilësia e jetës. Jo. Njerëzit paskan zgjedhur të rrinë aty sepse ekziston një këshill bashkiak me disa këshilltarë dhe disa paga modeste.

O Zot… ndihmomë të gjej një logjikë për ta përtypur këtë.

Nëse do ishte e vërtetë kjo teori, atëherë këto bashki do ishin sot vendet më të populluara të Shqipërisë. Sepse këshillat bashkiakë kanë vite që ekzistojnë. Ndërkohë realiteti është brutal. Njerëziz kanë ikur. Kanë ikur pavarësisht kryetarëve, këshilltarëve, mbledhjeve të këshillit dhe vendimeve të tyre “historike”. Kanë ikur sepse aty nuk gjetën arsye për të jetuar.

Ndoshta disa këshilltarë lolalë kanë hallin e tyre. Ndoshta po flasin për largimin e vetes nga ato bashki sapo të kenë ikur nga lista e pagave publike. Këtë e kuptoj deri diku. Por ta paraqesësh këtë si hallin e banorëve është një nivel tjetër absurditeti.

Reforma territoriale nuk bëhet për të mbajtur në punë këshilltarë bashkiakë. Bëhet, ose duhet të bëhet, për t’u shërbyer qytetarëve. Nëse një bashki e zgiedhur nuk ka kapacitet financiar, nuk prodhon zhvillim dhe mbijeton vetëm me transfertat e buxhetit të shtetit, problemi nuk është reforma. Problemi është vetë modeli që ka falimentuar.

Një këshill bashkiak serioz nuk duhet të na thotë: “Mos na shkrini se do ikin njerëzit.” Duhet të na bindë me projekte, me ekonomi, me turizëm, me bujqësi, me industri, me investime. Duhet të na tregojë pse ajo bashki meriton të ekzistojë si njësi zhvillimi, jo si një zyrë pensionesh që shpërndan fondet e shtetit. Nëse njerëzi ikin nga ajo bashki nuk ka kuptim të mbajmë këshillin dhe kryetarin si njësi të zgjedhura. Kush i zgjedh këta nëse njerëzit ikin se at nuk kanë se ç’bëjnë më?!

Duhet ta themi troç se gjithë kjo gurgule nuk bëhet për territorin. As për njerëzit që kanë ikur e duan të ilkin nga ato zona. Por për disa karrige dhe disa paga.

Argumenti i dytë: sipas PD, Shqipëria qenka më mirë me 100 bashki.

PD thotë se ndarja e shqiptarëve të mbetur në rreth 100 bashki do të ishte më e mirë për vendin. Por ky është slogan politik, jo argument zhvillimor.

Shqipëria është një vend i vogël, me popullsi në rënie dhe me emigracion masiv. Nuk ka asnjë logjikë ekonomike që zhvillimi të vijë nga copëtimi administrativ. Copëtimi mund ta bëjë një shërbim më afër qytetarit. Dakord. Por pyetja kryesore mbetet me çfarë parash do ta ofrojë atë shërbim?

Çfarë kuptimi kanë 100 kryetarë e këshilla të zguedhur lokalisht mga një minimum banorësh dhe financimin tua bëjë buxheti qëndror?!

Një bashki nuk zhvillohet vetëm sepse vizatohet një kufi i ri në hartë. Zhvillohet kur ka bazë ekonomike, të ardhura, investime dhe administratë funksionale. Kufijtë nuk prodhojnë para. Përkundrazi copëzimi është shumë i kushtueshëm.

Politikisht ky argument është edhe në kundërshtim me interesin e vetë PD-së. Sa më shumë bashki të vogla, aq më shumë qendra pushteti lokal krijohen dhe, historikisht, kjo ka favorizuar më shumë qeverinë sesa opozitën.

Atëherë lind pyetja, duan ta fitojnë ndonjëherë pushtetin, apo thjesht po bëjnë propagandë kundër çdo reforme sepse e propozon qeveria?

Kjo është kundërshti për inat, jo për vizion.

Reforma që mungon në debat

Paradoksi më i madh është se debati është përqendruar te bashkitë, ndërsa askush pothuajse nuk flet për qarqet.

Nëse ka një reformë territoriale që ka nevojë për diskutim serioz. Janë pikërisht qarqet, kompetencat e tyre, numri i tyre, funksioni i tyre dhe raporti me pushtetin vendor. Aty ka debat substancial. Aty ka vend për modele zhvillimi dhe organizimi territorial.

Ndërsa debati “mos na hiqni bashkinë se ikin njerëzit” është fyerje për inteligjencën e publikut.

Reforma territoriale mund të kundërshtohet. Madje duhet të kundërshtohet sepse për mua ka probleme vërtetë serioze që kërkojnë diskutim e vemendje.

Padyshim që ka vend për ta kundërshtuar me argumente serioze, me analiza financiare, demografike, ekonomike dhe administrative. Jo me përralla se njerëzit jetojnë aty vetëm për të votuar këshillin bashkiak, dhe jo me idenë se Shqipëria do të zhvillohet duke u copëtuar në gjithnjë e më shumë copëza pashallëqesh administrative.

Duhet ta mbajmë debatin aty ku duhet, te zhvillimi i territorit dhe mirëqenia e shqiprarëve në të dhe, jo te mbijetesa e disa vendeve të punës politike.

Ndërkohë kujdes: Ilirjan Celibashi ka të drejtë kur thotë se nuk ka më kohë për reformë territoriale e administrative, nëse duam të mbahen zgjedhjet e vendore…